Μοναξιά και μοναχικότητα

Φαίνονται όμοιες στο άκουσμα αυτές οι δυο λέξεις, μα στην ουσία κρύβουν τόσο, μα τόσο διαφορετικές έννοιες… είναι σαν να λέμε κατάρα και ευλογία. Και μόνο στο άκουσμα της λέξης μοναξιά, αισθάνεσαι φόβο και ανατριχίλα. Η μοναξιά είναι φόβος, προσκόλληση, είναι αυταπάτη. Μπορεί να βρίσκεσαι ανάμεσα σε χιλιάδες ανθρώπους και να νιώθεις μόνος. Τίποτα δε μπορεί να γεμίσει το κενό που έχεις μέσα στη ψυχή σου. Κολλάς σαν βδέλλα επάνω στους άλλους και ζητιανεύεις αισθήματα και σχέσεις. Αρκείσαι αναγκαστικά στα ψίχουλα, ενώ σκέφτεσαι ότι εσύ βρισκόσουν εκεί για όλους εκείνους, όταν σε είχαν ανάγκη και στο τέλος μισείς τον εαυτό σου που δεν εκτιμήθηκες όσο θα έπρεπε.

Βιώνεις την απόρριψη καθημερινά. Στερείσαι τη συντροφικότητα. Καταδικασμένος να αγωνίζεσαι πάντα, για την αποδοχή των άλλων, μια και δεν αποδέχεσαι εσύ ο ίδιος τον εαυτό σου. Συνάπτεις σχέσεις που βασίζονται στον εγωισμό. Δε δίνεσαι και όσο και αν σου δίνονται οι άλλοι, πάντα σου φαίνεται λιγότερο από αυτό που αξίζεις. Δεν έχεις τι να δώσεις, πως άλλωστε μπορείς να δώσεις κάτι, το οποίο δε έχεις; Κάτι, το οποίο αποζητάς όπως ο εθισμένος την εξαρτησιογόνα ουσία του;

Από την άλλη, η μοναχικότητα, είναι ευλογία, είναι συνειδητοποίηση. Ο μοναχικός άνθρωπος είναι πλήρης. Ο εαυτός του αποτελεί για εκείνον τη καλύτερη παρέα. Δεν είναι τυχαίο που μεγάλες προσωπικότητες , είναι άνθρωποι μοναχικοί. Μελετούν τον εαυτό τους, είναι σε απόλυτη επαφή μαζί του. Σε απόλυτη αρμονία. Είναι γεμάτοι συναισθήματα, αληθινοί, γεμάτοι αγάπη, επειδή πρώτα έχουν δουλέψει και αγαπήσει τον εαυτό τους. Αισθάνονται πληρότητα, και όταν κάποιος είναι πλήρης, αυτό εκπέμπει, αυτό ξεχειλίζει, αυτό ακτινοβολεί και στους γύρω του. Ο μοναχικός άνθρωπος συνδέεται βαθύτερα με τους άλλους. Δίνεται ανιδιοτελώς γιατί είναι χορτασμένος από συναισθήματα, πατάει στα πόδια του σταθερά. Δεν έχει την ανάγκη να προσκολληθεί από άλλον άνθρωπο, δεν έχει την ανάγκη να τον αποδεχτούν, γιατί αντλεί δύναμη απ τον εαυτό του. Είναι υπερήφανος. Το μόνο που θα σου ζητήσει είναι να σεβαστείς την ατομικότητά του. Θέλει το χώρο του, γιατί έτσι αισθάνεται χαλαρός, συγκροτημένος και αν προσπαθήσεις να του το στερήσεις, να είσαι σίγουρος ότι θα καταλήξεις μόνος, γιατί ο μοναχικός άνθρωπος, δε μπορεί να λειτουργήσει εάν δε στραφεί στον εσωτερικό, κατάδικό του κόσμο. Μοναχικότητα: Η διαφορά της από τη μοναξιά και οι λόγοι που την επιλέγουμε Ξεκινώντας το άρθρο αυτό θα πρέπει να επισημάνουμε ένα πολύ βασικό πράγμα: Άλλο η μοναχικότητα και άλλο η μοναξιά. Τη μοναχικότητα την επιλέγουμε, ενώ συνήθως η μοναξιά προκύπτει κατ’ ανάγκη ή παρά τη θέλησή μας.

Γιατί, όμως, είναι πιθανό να αναζητάς τη μοναχικότητα; Γίνεται επειδή θέλεις να έχεις την ησυχία σου ή επειδή σε βοηθάει στο να είσαι περισσότερο δημιουργικός/ή και να έρχεσαι σε άμεση επαφή με τα συναισθήματά σου και τον εσωτερικό σου κόσμο; Ή μήπως την επιλέγεις επειδή σε καμία περίπτωση δεν θέλεις να είσαι μεταξύ άλλων ανθρώπων, καθώς μπορεί αυτό να σε αγχώνει ή να σε κάνει να νιώθεις άσχημα; Σύμφωνα με έρευνες, η απάντηση που θα δώσεις στις παραπάνω ερωτήσεις δείχνουν αν τελικά σου κάνει καλό ή κακό ο χρόνος που περνάς μόνος/η σου. Από τα μέχρι τώρα δεδομένα, πάντως, προκύπτει ότι υπάρχει διαφορά μεταξύ της μοναχικότητας και της μοναξιάς, ενώ όσοι απάντησαν ότι επιλέγουν τη μοναχικότητα γιατί δεν νιώθουν άνετα με τους άλλους ανθρώπους, συνήθως καταλήγουν να είναι μόνοι χωρίς τελικά να το θέλουν.

Τα κίνητρα της μοναχικότητας Οι λόγοι ή τα κίνητρα για τα οποία κανείς αναζητά την μοναχικότητα είναι θετικοί και αρνητικοί. Στους θετικούς, βάσει των απαντήσεων που δόθηκαν, συγκαταλέγονται οι ακόλουθοι λόγοι: Απολαμβάνω την ησυχία Εκτιμώ την ιδιωτικότητα Αυτό δημιουργεί τη δημιουργικότητά μου Αισθάνομαι ενεργοποιημένος όταν περνάω χρόνο μόνος μου Με βοηθάει να μείνω σε επαφή με τα συναισθήματά μου Μου βοηθά να αποκτήσω μια εικόνα για το γιατί κάνω τα πράγματα που κάνω Όντας μόνος μου βοηθά να έρθω σε επαφή με την πνευματικότητα μου Μπορώ να συμμετάσχω σε δραστηριότητες που πραγματικά με ενδιαφέρουν Στους αρνητικούς βρίσκονται οι παρακάτω λόγοι: Αισθάνομαι άγχος όταν είμαι με άλλους Αισθάνομαι άβολα όταν είμαι με άλλους Δεν νιώθω άρεσε όταν είμαι με άλλους Αισθάνομαι ότι δεν ανήκω όταν είμαι με άλλους Δεν μπορώ να είμαι ο ίδιος γύρω από άλλους Λυπάμαι για τα πράγματα που λέω ή κάνω όταν είμαι με άλλους Τι δείχνουν τα κίνητρα της μοναχικότητας; Μοναξιά Ίσως τα πιο σημαντικά ευρήματα ήταν για τη μοναξιά. Η δαπάνη του χρόνου μόνο για αρνητικούς λόγους (επειδή ο χρόνος με τους άλλους είναι δυσάρεστος) συνδέεται με μεγαλύτερη μοναξιά. Ωστόσο, ο χρόνος μόνο για θετικούς λόγους δεν είχε καμία απολύτως σχέση με τη μοναξιά. Ο συσχετισμός μεταξύ μόνο του χρόνου που ξοδεύεις επειδή θέλεις (απολαμβάνεις την ησυχία, είσαι πιο δημιουργικός κλπ.) και αισθάνεσαι μοναξιά ήταν περίπου μηδέν για τους συμμετέχοντες.

Κατάθλιψη

Ο χρόνος που δαπανάς μόνος/η για αρνητικούς λόγους συνδέθηκε, επίσης, με τα μεγαλύτερα συναισθήματα κατάθλιψης. Υπήρξε παράλληλα μια συσχέτιση με την κατάθλιψη για τους εφήβους που τους άρεσε ο χρόνος μόνος τους, αλλά ο συσχετισμός ήταν πολύ μικρότερος και δεν υπήρχε συσχέτιση με την κατάθλιψη για τους ενήλικες που τους άρεσε ο καιρός που πέρναγαν μόνοι τους. Για να εξηγήσουμε γιατί ακόμη και η μοναξιά που είναι επιθυμητή μπορεί να συνδέεται (ασθενώς) με την κατάθλιψη των μαθητών γυμνασίου, οι συγγραφείς επισημαίνουν άλλες έρευνες που υποδηλώνουν ότι όταν οι έφηβοι έχουν κακή διάθεση, μερικές φορές επιδιώκουν τη μοναξιά να αποκτήσουν γνώσεις για τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους.

Εξωστρέφεια Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι άνθρωποι που σημείωσαν την υψηλότερη βαθμολογία σε αρνητική κλίμακα (αφιερώνοντας μόνο χρόνο για να αποφύγουν άλλους) ήταν οι λιγότερο εξωστρεφείς. Είναι αξιοσημείωτο ότι οι άνθρωποι που σημείωσαν υψηλότερη βαθμολογία σε θετική κλίμακα (μόνο και μόνο επειδή δαπανούνταν) δεν ήταν λιγότερο πιθανό να είναι εξωστρεφείς από ό, τι οι άνθρωποι που πέτυχαν χαμηλότερα σε αυτή την κλίμακα – ο συσχετισμός ήταν περίπου μηδέν τόσο για το γυμνάσιο όσο και για τους φοιτητές. Καλές (;) σχέσεις με τον περίγυρο Η επιλογή του καθενός να περάσει χρόνο μόνος/η του/της δεν σημαίνει απαραίτητα κακές σχέσεις με τον περίγυρό του, δηλαδή με τους άλλους ανθρώπους. Αυτό, όμως, ισχύει για όσους επιλέγουν τη μοναχικότητα για τους «λάθος» λόγους, που αναφέρθηκαν παραπάνω, οι οποίοι είναι και πολύ πιθανό όντως να μην διατηρούν καλές σχέσεις με τον περίγυρό τους. Αυτογνωσία Επίσης, οι άνθρωποι που επιλέγουν τη μοναχικότητα με αρνητικά κίνητρα δεν έχουν καμία αυτογνωσία, καθώς ο χρόνος τους δεν αφιερώνεται σε ενδοσκόπηση και σε εσωτερική αναζήτηση. Τι μας λένε τα αποτελέσματα αυτά; Στην ουσία, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, τα συμπεράσματα των ερευνών που έχουν γίνει αναφορικά με την μοναχικότητα δεν μπορούν να μας δώσουν μια οριστική εικόνα για έναν έφηβο ή έναν ενήλικα. Και τούτο, γιατί ναι μεν μπορεί να έχει θετικά ή αρνητικά κίνητρα για την επιλογή του αυτή, έτσι όπως έχουν περιγραφεί παραπάνω, όμως με την πάροδο του χρόνου, ειδικά ένας έφηβος, δύναται να αλλάξει μέσα του και να διαμορφώσει μια διαφορετική προσωπικότητα. Παράλληλα, το ότι κάποιοι αποφεύγουν τους άλλους ανθρώπους δεν είναι απαραίτητα αρνητικό, μιας και είναι πολύ πιθανό να αντιλαμβάνονται ότι εφόσον βρεθούν εντός ενός συνόλου ανθρώπων να μην μπορούν να ελέγξουν τις αντιδράσεις τους, οπότε και με τον τρόπο αυτό να περιορίζουν πιθανή ζημιά ή πρόβλημα που μπορεί να προκληθεί. Σε καμία, λοιπόν, περίπτωση δεν θα πρέπει να βγάζουμε βιαστικά συμπεράσματα για όσους επιλέγουν τη μοναχικότητα, καθώς δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τα ακριβή αίτια και τους λόγους για τους οποίους στρέφεται προς την κατεύθυνση αυτή. Άλλο μοναξιά κι άλλο μοναχικότητα Υπάρχει κάτι που πρέπει να κατανοηθεί σε βάθος. Κάτι πολύ σημαντικό! Η αγάπη φέρνει πάντα μοναχικότητα και η μοναχικότητα φέρνει πάντα αγάπη. Ποτέ δεν πάνε χώρια! Οι άνθρωποι όμως νομίζουν ακριβώς το αντίθετο, δεν κάνουν κανέναν διαχωρισμό ανάμεσα σ’ αυτές τις δύο λέξεις,«ΜΟΝΑΞΙΑ» και «ΜΟΝΑΧΙΚΟΤΗΤΑ». Η μοναξιά είναι αρνητική κατάσταση, σημαίνει πως διψάς για τον άλλο, πως είσαι βυθισμένος στα σκοτάδια της απόγνωσης, πως είσαι φοβισμένος, πως αισθάνεσαι παρατημένος, πως δε σε χρειάζεται κανείς. Η μοναξιά είναι πληγή! Η μοναχικότητα είναι λουλούδι! Ο κόσμος είναι γεμάτος από ανθρώπους μονάχους και εξ’ αιτίας της μοναξιάς τους κάνουν ένα σωρό ηλίθια πράγματα για να καλύψουν αυτήν την κενότητα. Το ρίχνουν στο φαγητό, στο αλκοόλ κάθονται επί ώρες μπροστά στην τηλεόραση καίγοντας τα μάτια τους … για να ξεχάσουν τον εαυτό τους. Είναι τρομακτικό! Νοιώθουν μόνοι, νοιώθουν ότι δεν έχουν τίποτε να κάνουν, πουθενά να πάνε, κανέναν να επικοινωνήσουν αφού η επικοινωνία έχει σταματήσει. Έχουν πάψει να μιλάνε μεταξύ τους. Το πολύ-πολύ να μιλάνε στον άλλον, αλλά ΟΧΙ με τον άλλον γιατί έχουν ξεχάσει πώς να πλησιάσουν τον άλλον. Οι άνθρωποι έχουν γίνει παράλληλες γραμμές που τρέχουν δίπλα- δίπλα, μα δεν συναντιούνται ποτέ, απλά τρέχουν δίπλα- δίπλα, ελπίζοντας πως κάποτε θα συναντηθούν, μα αυτό είναι απλά μια ελπίδα, μια αυταπάτη που κρατάει κατά κάποιον τρόπο τους ανθρώπους στο να συνεχίζουν. Είναι σα να πηγαίνεις στις χιλιάδες χιλιόμετρα παράλληλες γραμμές του τρένου να τις βλέπεις από μακριά και να νομίζεις ότι συναντιούνται μα όταν πλησιάζεις στο σημείο που νομίζεις ότι συναντιούνται θα δεις ότι στην πραγματικότητα η απόσταση ποτέ δε μικραίνει. Ο κόσμος είναι πολύ μόνος! Η πληγή αιμορραγεί αδιάκοπα. Κρυβόμαστε με πολλούς τρόπους, με αποκτήματα, σπίτια, χρήματα μα η πληγή συνεχίζει να αιμορραγεί. Μπορεί να έχεις το μεγαλύτερο σπίτι και πάλι να είσαι τόσο μόνος όσο και στο μικρότερο καλύβι. Τα αποκτήματα δεν κάνουν τη διαφορά και δε μπορούν να αλλάξουν την εσωτερική μοναξιά σου. Και οι άνθρωποι συνεχίζουν να σχετίζονται ο ένας με τον άλλον, μόνο και μόνο επειδή είναι και οι δύο μόνοι. Μα επειδή είναι και οι δύο μόνοι, η σχέση δεν είναι εφικτή. Γιατί μια σχέση δεν μεγαλώνει μέσα από την ανάγκη. Όταν και ο ένας και ο άλλος έχουν ανάγκες, τότε θα προσπαθήσουν να εκμεταλλευτούν ο ένας τον άλλον. Τότε η σχέση θα βγαίνει μέσα από την εκμετάλλευση και όχι μέσα από την αγάπη. Θα είναι ένα είδος λύπης ζαχαρωμένης. Και εδώ βρίσκεται η παγίδα. Επιφανειακά μαζί, αλλά βαθιά μόνοι. Η Μοναχικότητα είναι τελείως διαφορετική. Είναι θετική, είναι υγεία, είναι η χαρά του να είσαι ο εαυτός σου, του να έχεις το δικό σου χώρο. Μόνο η αγάπη σου δίνει το κουράγιο να είσαι μόνος, μόνο η αγάπη δημιουργεί τις προϋποθέσεις να είσαι μόνος, μόνο η αγάπη σε γεμίζει τόσο βαθιά ώστε να μην έχεις ανάγκη τον άλλον. Αγάπη και Μοναχικότητα είναι δύο πόλοι της ίδιας ενέργειας και είναι καλό να το καταλάβεις γιατί μερικές φορές συμβαίνει στα ζευγάρια να μη δίνουν ο ένας αρκετό χώρο στον άλλον ώστε να μπορούν να είναι και μόνοι. Μ’ αυτόν τον τρόπο η αγάπη τους θα έχει μια διαφορετική ποιότητα, θα φθάσει στην αποκορύφωσή της. Μοναχικότητα σημαίνει πως κινείσαι προς τα μέσα, Αγάπη σημαίνει πως κινείσαι προς τα έξω. Μοναχικότητα είναι η εισπνοή, Αγάπη είναι η εκπνοή. Αν σταματήσεις τη μία από αυτές τις κατευθύνσεις τότε θα πεθάνεις. Είναι μια συνολική διαδικασία της αναπνοής και μ’ αυτόν τον τρόπο ζει η ψυχή σου. Γεμίζει με την μοναχικότητα ξεχειλίζει με την αγάπη. Κινήσου ανάμεσα στο έξω σου και στο μέσα σου. Το μήνυμά μου είναι πως δεν πρέπει να απαρνηθείς τίποτα. Το Όλο σου ανήκει! Δε θα ήθελα να γίνετε εσωστρεφείς, γιατί αυτοί αρρωσταίνουν, αδρανούν, πέφτουν σε λήθαργο. Αρχίζουν να ζουν πίσω από κλειστά παράθυρα, μέσα στη μιζέρια. Ούτε μπορούν να καταλάβουν τι σημαίνει μοναχικότητα. Το μόνο που ξέρουν είναι η μοναξιά. Αλλά και εκείνοι που ζουν μόνο με τον έξω κόσμο, οι εξωστρεφείς, και δε σκέφτονται ποτέ τον εσώτερό τους εαυτό, βρίσκονται στο άλλο άκρο. Ξέρουν κάτι από την αγάπη, μα η αγάπη τους δεν είναι τίποτε άλλο από πόθος ή ανάγκη. Η αγάπη τούς είναι μια όμορφη λέξη. Χρειάζονται τον άλλον για να τον εκμεταλλευτούν, για να κυριαρχήσουν πάνω του. Κι όταν κυριαρχείς στον άλλον, τότε κι εκείνος κάνει το ίδιο. Εκείνος που ζει μόνο προς τα έξω είναι φτωχός γιατί δεν έχει επίγνωση των εσωτερικών του θησαυρών. Εκείνος που ζει μόνο προς τα μέσα είναι επίσης φτωχός γιατί ποτέ δεν συνειδητοποιεί την ομορφιά της ύπαρξης του ήλιου, των αστεριών της φύσης. Ποτέ μη δημιουργείς καμία διαμάχη ανάμεσα σ’ αυτά τα δύο. Να δημιουργείς μια σύνθεση απ’ αυτά τα δύο και θα έχεις ένα σπάνιο πλούτο.