Η δημιουργικότητα του ανθρώπου- Δημιουργικοί άνθρωποι

Η δημιουργικότητα είναι η μοναδική ικανότητα του ανθρώπου να γεννά νέες, πρωτότυπες ιδέες και να δίνει λύσεις. Βοηθά στην εξέλιξη, την τέχνη και την καθημερινή ζωή.Χαρακτηριστικά • Φαντασία: Η δύναμη του νου να πλάθει εικόνες. • Πρωτοτυπία: Η σκέψη που ξεφεύγει από τα συνηθισμένα. • Προσαρμογή: Η λύση προβλημάτων με νέους τρόπου Τρόποι ενίσχυσης • Νέες εμπειρίες: Το άνοιγμα σε εικόνες και γνώσεις. • Ελεύθερος χρόνος: Η ξεκούραση του νου για έμπνευση. Άσκηση: Η καταγραφή ιδεών και η ενασχόληση με την τέχνη.(ΑΙ)

Η δημιουργικότητα είναι ζωή Η δημιουργικότητα είναι ζωή και η ζωή είναι η δική μας δημιουργία! Η δημιουργικότητα βρίσκεται μέσα σε κάθε άνθρωπο, σε κάθε νου, σε κάθε χαρακτήρα. Δεν έχει όρια, δεν έχει διακρίσεις ούτε ηλικίες. Η δημιουργικότητα δεν απαιτεί γνώσεις. Χρειάζεται μόνο το ενδιαφέρον μας, την φαντασία μας και λίγη καλή διάθεση. Αναμένει την κατάλληλη στιγμή, το έναυσμα για να εκφραστεί, να βγει στην επιφάνεια και να μας γεμίσει με όρεξη για δράση. Τόσο απλά μπορούμε όλοι να είμαστε δημιουργικοί! Η δημιουργικότητα έχει πολλές μορφές και μπορεί να εκφραστεί με πολλούς τρόπους, με μια σκέψη, με τη ζωγραφική, με μια κατασκευή, με κάθε είδους χειροτεχνία, με την μαγειρική, με την γραφή, με κάθε μορφής τέχνη αλλά και με κάθε τι πιο απλό, πιο καθημερινό. Δημιουργικός είναι ο άνθρωπος που βρίσκει έμπνευση, που αποζητά να πράξει για κάτι νέο, ο άνθρωπος που γεννάει μια ιδέα. Εξίσου δημιουργικός είναι ο άνθρωπος που απλά εμπνέεται μέσω της αυθόρμητης χειρωνακτικής δημιουργίας και ακολουθεί το ένστικτο των χεριών του. Ο αυθορμητισμός Η δημιουργικότητά μας περιμένει από εμάς τον αυθορμητισμό μας. Στην συνέχεια θα πολλαπλασιαστεί και θα γεννήσει και άλλες ιδέες. Όσο τροφοδοτούμε την δημιουργικότητά μας με εικόνες, όσο εξασκούμε την πρόσληψη ερεθισμάτων, όσο είμαστε ανοιχτοί σε νέες ιδέες, όσο αναζητούμε την έμπνευση, τόσο ομορφαίνουμε τη ζωή μας. Κάθε τι απλό που κάνουμε στην καθημερινότητά μας με ζέση, όπως για παράδειγμα ένα μικρό γεύμα, μπορεί να είναι δημιουργικό, αρκεί να μας κάνει να νιώθουμε όμορφα, να μας ευχαριστεί, να μας γεμίζει. Επιπλέον όσο κρατάμε την έμπνευσή μας σε επαγρύπνηση, όσο κρατάμε το νου μας ενεργό, τόσο περισσότερο αντλούμε ιδέες για τα επόμενα δημιουργήματά μας. Γράφοντας εξελίσσω την δημιουργικότητά μου Η καταγραφή αυτών των δημιουργημάτων αποτελεί την κινητήρια δύναμή μας. Η γραφή μας βοηθάει να καλλιεργήσουμε την δημιουργικότητά μας. Μέσω της αποτύπωσης της διαδικασίας μιας χειροτεχνίας, απολαμβάνουμε την πράξη μας με μεγαλύτερη συνείδηση ενώ παράλληλα κρατάμε καλά φυλαγμένες όλες τις λεπτομέρειες της δημιουργίας μας. Έτσι μπορούμε και να επαναλάβουμε ακριβώς την ίδια διαδικασία και να φτιάξουμε ξανά ό,τι όμορφο δημιουργήσαμε, όπως ένα πήλινο βαζάκι. Μπορούμε να επιστρέψουμε στις σημειώσεις μας εξελίσσοντας το δημιούργημά μας στην επόμενη εκδοχή του. Οι καλές σημειώσεις μας αποτελούν πάντα πηγή ανασύνθεσης και έχουν τη δυνατότητα να μας παρακινήσουν στον σχεδιασμό νέων δημιουργιών. Εξάλλου η ανάπτυξη της δημιουργικότητάς μας στηρίζεται στην συσχέτιση ήδη υπαρχουσών ιδεών, σκέψεων, δεδομένων. Οι πιο ωραίες μας ιδέες πάντα ξεκινάνε γράφοντας!

Δημιουργικότητα: μας επιλέγει εκείνη ή την επιλέγουμε εμείς; Κλεοπάτρα Αθανασιάδου Ψυχολόγος – Εικαστική Ψυχοθεραπεύτρια «Είναι η δημιουργικότητα ένα κρυφό ταλέντο ή είναι μία δεξιότητα η οποία μπορεί να εξασκηθεί και να καλλιεργηθεί;» Την απάντηση του έχει δώσει ο Edward de Bono, γιατρός και ψυχολόγος. Σε αυτό το άρθρο στόχος είναι να δώσουμε κι εμείς τη δική μας απάντηση. ________________________________________ Όταν σκεφτόμαστε τη δημιουργικότητα, οι τέχνες είναι το πρώτο πράγμα που έρχεται στο μυαλό μας. Σίγουρα συμφωνούμε πως σε μεγάλο βαθμό οι ζωγράφοι, οι μουσικοί, οι άνθρωποι του καλλιτεχνικού χώρου ευρύτερα, προαπαιτείται μ’ έναν τρόπο να είναι δημιουργικοί. Ίσως σε δεύτερο χρόνο να σκεφτούμε τους επιστήμονες και ερευνητές. Σπουδαίοι καινοτόμοι, όπως ο Νεύτωνας, ο Δαρβίνος, ο Αϊνστάιν, αλλά και άλλοι σύγχρονοι, σε χώρους όπως η ιατρική και η τεχνολογία, αδιαμφισβήτητα αξιοποιούν τη δημιουργική τους σκέψη στη ανάπτυξη θεωριών και εφαρμογών. Βεβαίως η δημιουργικότητα δεν εξαντλείται στην επαγγελματική ή ερασιτεχνική δραστηριότητα που μπορεί να έχει κάποιος. Υπάρχει και αυτή, της μικρότερης κλίμακας, που όλοι έχουμε και εκφράζουμε στην καθημερινή μας ζωή. Σκεφτείτε από τις ιστορίες που φτιάχνουμε με το μυαλό μας και αφηγούμαστε στα παιδιά, την εφεύρεση νέων συνταγών, τη χρήση ασυνήθιστων υλικών για τη δημιουργία επίπλων, την επίλυση σύνθετων προβλημάτων και άλλα πολλά. Επίσης μπορούμε να συμφωνήσουμε πως ευρέως επικρατεί η άποψη πως κάποιοι άνθρωποι είναι περισσότερο δημιουργικοί από άλλους, ή τουλάχιστον έτσι τοποθετούν οι ίδιοι τους εαυτούς τους. Όσον αφορά την «καλλιτεχνική προδιάθεση», στα χρόνια που εγώ χρησιμοποιώ τις δημιουργικές διαδικασίες, είτε στην ψυχοθεραπευτική πρακτική, είτε σε βιωματικές ομάδες, ακόμη και σε απλές δραστηριότητες που μπορεί να υπονοούν «δημιουργική ικανότητα», δεν είναι λίγες οι φορές που κάποιος θα μου πει «δεν έχω φαντασία», «δεν το έχω το καλλιτεχνικό», «δεν είμαι καθόλου δημιουργικός τύπος» κτλ. Ας προσπαθήσουμε λοιπόν να εξετάσουμε αρχικά από που προέρχονται οι δημιουργικές ιδέες, να διερευνήσουμε αν όντως κάποιοι άνθρωποι είναι περισσότερο δημιουργικοί από άλλους και ασφαλώς να απαντήσουμε στο μέγα ερώτημα, αν μπορούμε να καλλιεργήσουμε τις δημιουργικές μας ικανότητες και με ποιον τρόπο. Τι είναι δημιουργικότητα; Αν και μπορούμε να βρούμε πολλές παραλλαγές, οι ορισμοί της δημιουργικότητας τείνουν να μοιράζονται κάποια βασικά χαρακτηριστικά, όπως η ικανότητα αναζήτησης λύσης σε προβλήματα και η γέννηση καινούργιων ιδεών. Επίσης υπάρχει μια παραδοχή που συναντάμε συχνά η οποία υποστηρίζει πως εκτός από γνωστικές, είναι και συναισθηματικές οι διαδικασίες που εμπλέκονται στη δημιουργική πράξη. Ένας αρχικός ορισμός της δημιουργικότητας έρχεται από τον πρωτοπόρο μελετητή της, τον ψυχολόγο Joy Paul Guilford (1). Ο Guilford 70 χρόνια πριν ξεκίνησε να αναπτύσσει μία θεωρία σχετική με τη δημιουργικότητα όπου αρχικά την περιέγραφε ως «την ευαισθησία που μπορεί να έχει ο άνθρωπος στα προβλήματα». Μετέπειτα την χαρακτήρισε ως «την αποκλίνουσα σκέψη» και «την ικανότητα δημιουργίας πολλαπλών ιδεών». Αργότερα πρόσθεσε, πως πρόκειται για «την ικανότητα δημιουργίας νέων προτύπων και μετασχηματισμού της γνώσης και νοήματος». Ενώ προχωρώντας στις μελέτες του επί του θέματος, πρόσθεσε στην περιγραφή του «τη δυνατότητα χρήσης των λειτουργιών των αντικειμένων με νέο τρόπο». Ένας τρόπος με τον οποίο εμείς οι ψυχολόγοι μετράμε τη δημιουργική σκέψη είναι ζητώντας από τους ανθρώπους να σκεφτούν ασυνήθιστες χρήσεις για συνηθισμένα αντικείμενα ή άλλες δοκιμές που απαιτούν οι λύσεις να ξεπερνούν ό,τι ήδη γνωρίζουμε, δηλαδή «να σκεφτούμε έξω από το κουτί – think out of the box». Ενδεχομένως τέτοιες δοκιμασίες αξιολογούν μόνο μία πτυχή της δημιουργικότητας, θα λέγαμε τη «ρομαντική», αυτή δηλαδή που συνδέεται κυρίως με παρορμητισμό και αυθόρμητη σκέψη. Κατά τον Michael Grybko (2), έναν σύγχρονο ερευνητή από το χώρο των νευροεπιστημών, σε μία συνέντευξή του έχει χαρακτηρίσει τη δημιουργικότητα ως τη γέννηση μιας ιδέας που είναι καινοτόμα, αξιόλογη και χρήσιμη, η οποία αναδύεται από τον πλούτο της γνώσης που αποθηκεύουμε στον εγκέφαλό μας. Όπως φαίνεται πραγματοποιώντας συνδέσεις μεταξύ διαφορετικών ιδεών, προσπαθούμε να λύσουμε ένα πρόβλημα ή να δημιουργήσουμε κάτι νέο. Αυτό καθιστά και την ικανότητα αναγνώρισης ενός προβλήματος σημαντική, όπου μέσω του πειραματισμού με καινοτόμους τρόπους επιδιώκεται και η λύση. Ο ρόλος της μνήμης και λοιπών εγκεφαλικών διεργασιών Σύγχρονα πειράματα από το χώρο των νευροεπιστημών επιβεβαιώνουν πως η δημιουργικότητα απαιτεί γνωστική προσπάθεια. Υπό το φως αυτών των ευρημάτων, μπορούμε να θεωρήσουμε τη δημιουργική σκέψη ως μια δυναμική αλληλεπίδραση μεταξύ της μνήμης και κάποιων συστημάτων ελέγχου του εγκεφάλου. (3) Αν σκεφτούμε πως η μνήμη καθορίζει τη γενικότερη αλλά και πιο εξειδικευμένη γνώση μας, δεν μπορεί παρά να ευνοεί και τη δημιουργική μας ικανότητα. Παρόλα αυτά χωρίς διανοητικό έλεγχο, δεν θα μπορούσαμε να σπρώξουμε τη σκέψη μας σε νέες κατευθύνσεις και να αποφύγουμε να κολλήσουμε σε αυτά που ήδη γνωρίζουμε. Το μέρος του εγκεφάλου που δείχνει να συνδέει τη μνήμη με τη φαντασία και τη δημιουργική σκέψη είναι ο ιππόκαμπος, και είναι πολλές οι μελέτες που αποδεικνύουν αυτή τη συσχέτιση. Η ευέλικτη φύση αυτών των συστημάτων είναι ιδιαίτερα ευεργετική για τη δημιουργική σκέψη, η οποία απαιτεί ουσιαστικά τη σύνδεση ήδη γνωστών πληροφοριών με καινούργιες ιδέες. Το ερώτημα που τίθεται περισσότερο τα τελευταία χρόνια είναι αν μπορούμε να καλλιεργήσουμε και να κατευθύνουμε τη δημιουργική μας ικανότητα μακροπρόθεσμα. Μπορούμε να παίξουμε το ρόλο του «σκηνοθέτη» ή υποστηρίζουμε αποκλειστικά το «ρόλο» που μας ανατέθηκε εκ γενετής, σαν ένα χαρακτηριστικό της προσωπικότητάς μας που δεν μπορούμε ν’ αλλάξουμε; Αυτό το ζήτημα μάλλον για να μπορέσουμε να το προσεγγίσουμε χρειάζεται καταρχάς να αναγνωρίσουμε τις διαφορετικές φάσεις της διαδικασίας της δημιουργικής σκέψης, όπως είναι «η γέννηση μιας ιδέας» και «η αξιολόγηση μιας ιδέας». Αυτό που διαφαίνεται από απεικονίσεις της εγκεφαλικής λειτουργίας είναι πως στις διαφορετικές φάσεις ενεργοποιούνται επιπρόσθετα κέντρα του εγκεφάλου. Συμπερασματικά αυτό μας λέει πως νοητικές λειτουργίες που συνήθως κάνουν μοναχική δουλειά, στη δημιουργική διαδικασία επιβάλλεται να συνεργαστούν. Αυτές οι «συνέργειες» διαφοροποιούνται μεταξύ των ανθρώπων και σίγουρα επηρεάζουν το τελικό αποτέλεσμα. Το αν όμως μπορούμε να επιδιώξουμε αυτές τις διασυνδέσεις και άρα να ενδυναμώσουμε τις δημιουργικές μας ικανότητες σε βάθος χρόνου δεν φαίνεται να έχει απαντηθεί ακόμη από το χώρο των νευροεπιστημών. Η σημασία των προσωπικών επιλογών Κάτι που μοιάζει όμως πιθανό να επηρεάζει και έχουμε τη δυνατότητα να το ορίσουμε, είναι τα δημιουργικά ερεθίσματα τα οποία δεχόμαστε και γενικότερα οι συνθήκες στις οποίες θέτουμε τους εαυτούς μας. Η συμμετοχή μας σε δημιουργικές δραστηριότητες όπως είναι εργαστήρια ζωγραφικής, μαθήματα κηπουρικής, ομάδες θεάτρου, χορωδίες και τόσα άλλα, είναι ευκαιρίες για έκφραση της φαντασίας, η οποία όπως είδαμε δεν χαρακτηρίζεται ως μια μαγική ικανότητα ή ένα μυστικό ταλέντο, αλλά ενεργοποιείται μέσα από μια σειρά εγκεφαλικών λειτουργιών. Άρα η έκθεση μας σε περιβάλλοντα που χαρακτηρίζονται από δημιουργικότητα μας προσφέρει ευκαιρίες να τη «γυμνάσουμε». Μέσα από τα λόγια του Duncan Wardle «Το μυαλό είναι ένας μυς της δημιουργικής σκέψης. Και όπως κάθε μυς χρειάζεται τακτική άσκηση.» Ο συμβολή των νευροδιαβιβαστών Η παραγωγή ορμονών, όπως η σεροτονίνη και η ντοπαμίνη, αποδεικνύουν πως ακόμη κι αν δεν μπορούμε να αλλάξουμε τα χαρακτηριστικά μας, μπορούμε να παρέμβουμε μέσα από τη διαμόρφωση της διάθεσης μας συμμετέχοντας σε δημιουργικές διαδικασίες. Η ντοπαμίνη που μπορεί να ενεργοποιηθεί μέσα από δημιουργικές δραστηριότητες θα μας ανταμείψει μετακινώντας μας από μια θέση αδιαφορίας και απάθειας σε μια κατάσταση ενεργητικότητας και ενθουσιασμού. Επίσης, τεχνικές χαλάρωσης, διαλογισμού και ενσυνειδητότητας βοηθούν στην παραγωγή σεροτονίνης και μπορούν να μας βοηθήσουν όταν έχουμε πολύ άγχος και δεν βρίσκουμε λύση σ΄ ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε. Κατά κανόνα το στρες και με τη σειρά της η στρεσογόνα ορμόνη κορτιζόλη, έχει φανεί πως αντιμάχεται τις θετικές επιδράσεις της σεροτονίνης, ενώ γενικότερα οι άνθρωποι όταν βιώνουν έντονο άγχος προτιμούν να παραμένουν σε οικείες καταστάσεις, παίρνουν λιγότερα ρίσκα και γενικότερα δεν μπορούν να αξιοποιήσουν την δημιουργική τους σκέψη στη γέννηση καινούργιων ιδεών αλλά και λύσεων. Σύμφωνα με τον Baba Shiv (4), καθηγητή μάρκετινγκ του Στάνφορντ, είναι το σωστό «χημικό κοκτέιλ», δηλαδή ένα υψηλό επίπεδο σεροτονίνης και ντοπαμίνης, που μπορεί να επιτύχει μια ιδανική κατάσταση δημιουργικής διέγερσης στην οποία είμαστε τόσο όσο ήρεμοι αλλά και τόσο όσο ενεργοποιημένοι. Κατά τον καθηγητή, ένας ήρεμος μεν, αλλά όχι αρκετά ενεργοποιημένος άνθρωπος, όπως και το αντίθετο, δεν θα καταφέρει να αποδώσει στις δημιουργικές προκλήσεις. Η αξία του να κάνουμε πολλά, αλλά αργά Τα παραπάνω δείχνουν να συμφωνούν και με τις τοποθετήσεις του οικονομολόγου και δημοσιογράφου Tim Harford (5). Μέσα από μία δημοφιλή ομιλία του εκφράζει την άποψη πως η ενασχόληση με πολλές διαφορετικές ιδέες και θεματικές παράλληλα, αλλά σε αργούς ρυθμούς, είναι η πετυχημένη συνταγή για αποτελεσματική δημιουργική σκέψη. Ο ίδιος υποστηρίζει τη θέση του μέσα από παραδείγματα μελετών, προσωπικοτήτων που έχουν διαπρέψει στο πεδίο τους, τόσο από τον χώρο των καλλιτεχνών όσο και των επιστημών. Φαίνεται πως πολλοί μοιράζονται ένα κοινό πρότυπο συμπεριφοράς, όπως ο ο Harford το ονοματίζει «πολυπραγμοσύνη σε αργή κίνηση». Το άγχος λοιπόν και η γρήγοροι ρυθμοί, επιβεβαιώνεται και μέσα από τη δική του προσέγγιση στο θέμα, πως επηρεάζουν αρνητικά τη δημιουργικότητα τόσο στην επίλυση προβλημάτων όσο και στη γέννηση νέων ιδεών. Ολοκληρώνοντας και ανακεφαλαιώνοντας λοιπόν, το βέβαιο είναι πως το φαινόμενο της δημιουργικότητας θα συνεχίσει να απασχολεί ανθρώπους από πολλούς και διαφορετικούς τομείς. Στο μεταξύ, δύο μοιάζουν να είναι τα σημεία κλειδιά που προκύπτουν από τα παραπάνω. Καταρχάς, η δημιουργική ικανότητα βασίζεται σε εγκεφαλικές λειτουργίες, οι οποίες παρόλο που διαφοροποιούνται από άνθρωπο σε άνθρωπο, σ’ ένα γενικότερο πλαίσιο είναι προσβάσιμη και διαθέσιμη σε όλους. Άρα τοποθετήσεις όπως «έχεις γεννηθεί δημιουργικός» ή «χρησιμοποιείς το δεξιό ημισφαίριο του εγκεφάλου σου περισσότερο από το αριστερό» αποτελούν μύθους. Επίσης, στο μέλλον αναμένουμε έρευνες από το χώρο των νευροεπιστημών, αλλά και ποιοτικές μελέτες από το χώρο της ψυχολογίας να μας δώσουν κι άλλα στοιχεία που θα διαφωτίσουν περισσότερο τα κρυφά σημεία που ακόμη υπάρχουν όσον αφορά τις δυνατότητες ενδυνάμωσης της δημιουργικής ικανότητας. Μέχρι τότε η συμμετοχή μας σε δημιουργικές δραστηριότητες μοιάζει να είναι μονόδρομος για να μπορέσουμε να επωφεληθούμε από τα καλά που οι δημιουργικές διεργασίες μας προσφέρουν, τόσο στην εξάσκηση της ίδιας της ικανότητας όσο και στη συνολική βελτίωση της διάθεσης μας, άρα στο ευ ζην μας!

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: (1) Guilford, J.P. (1950). Creativity. American Psychologist 5: 444-454. (1959). Traits of creativity in Creativity and its Cultivation.142-161. (2) https://rainmaker.fm/audio/writer/neuroscientist-michael-grybko/ (3) Beaty, R. E., Kenett, Y. N., Christensen, A. P., Rosenberg, M. D., Benedek, M., Chen, Q., Silvia, P. J. (2018). Robust prediction of individual creative ability from brain functional connectivity. (4) Naqvi, N., Shiv, B., Bechara, A. (2006). The Role of Emotion in Decision Making. A Cognitive Neuroscience Perspective. Current Directions in Psychological Science. Vol.: 15, 5: 260-264 (5) https://www.ted.com/talks/tim_harford_a_powerful_way_to_unleash_your_natural_creativity.

8 συνήθειες των εξαιρετικά δημιουργικών ανθρώπων Μπορεί να μην ισχύει για όλους, αλλά συχνά οι δημιουργικοί άνθρωποι μοιράζονται κάποια κοινά χαρακτηριστικά Η δημιουργικότητα λειτουργεί με μυστηριώδεις και συχνά αντιφατικούς τρόπους. Η δημιουργική σκέψη αποτελεί ένα σταθερό και καθοριστικό χαρακτηριστικό σε ορισμένες προσωπικότητες, αλλά μπορεί επίσης να μεταβάλλεται ανάλογα με την κατάσταση και το πλαίσιο. Η έμπνευση και οι ιδέες συχνά εμφανίζονται φαινομενικά από το πουθενά, αλλά εξαφανίζονται όταν τις χρειαζόμαστε περισσότερο, ενώ η δημιουργική σκέψη απαιτεί πολύπλοκες γνωστικές διεργασίες, παρόλο που είναι εντελώς ξεχωριστή από τη διαδικασία της λογικής σκέψης. Η νευροεπιστήμη μας δίνει μια περίπλοκη εικόνα της δημιουργικότητας. Οι επιστήμονες πλέον κατανοούν ότι η δημιουργικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη από τη συνηθισμένη διάκριση μεταξύ του δεξιού και του αριστερού ημισφαιρίου του εγκεφάλου (σύμφωνα με τη θεωρία ότι το αριστερό ημισφαίριο είναι υπεύθυνο για τη λογική και την ανάλυση, ενώ το δεξί για τη δημιουργικότητα και το συναίσθημα). Παρόλο που δεν υπάρχει ένας «τυπικός» δημιουργικός τύπος, υπάρχουν ορισμένα χαρακτηριστικά και συμπεριφορές που διακρίνουν τους εξαιρετικά δημιουργικούς ανθρώπους. 10 τρόποι να ξεχωρίσεις τα άτομα με υψηλό IQ από τον τρόπο που ντύνονται 8 συνήθειες των εξαιρετικά δημιουργικών ανθρώπων Ονειροπολούν Οι δημιουργικοί άνθρωποι γνωρίζουν ότι η ονειροπόληση κάθε άλλο παρά χάσιμο χρόνου είναι. Και φυσικά, πολλοί από εμάς γνωρίζουμε από προσωπική εμπειρία ότι οι καλύτερες ιδέες εμφανίζονται ξαφνικά όταν το μυαλό μας ταξιδεύει αλλού. Αν και η ονειροπόληση μπορεί να φαίνεται ως μια ασυνείδητη διαδικασία, μια μελέτη του 2012 υπέδειξε ότι στην πραγματικότητα εμπλέκει μια κατάσταση υψηλής εγκεφαλικής δραστηριότητας. Η ονειροπόληση μπορεί να οδηγήσει σε ξαφνικές συνδέσεις και ανακαλύψεις, καθώς σχετίζεται με την ικανότητά μας να ανακαλούμε πληροφορίες ακόμα και όταν είμαστε αντιμέτωποι με περισπασμούς. Οι νευροεπιστήμονες έχουν επίσης διαπιστώσει ότι η ονειροπόληση ενεργοποιεί τις ίδιες εγκεφαλικές διεργασίες που συνδέονται με τη φαντασία και τη δημιουργικότητα. Παρατηρούν τα πάντα Ο κόσμος είναι για τους δημιουργικούς ανθρώπους μια ανεξάντλητη πηγή έμπνευσης – βλέπουν δυνατότητες παντού και απορροφούν συνεχώς πληροφορίες που μετατρέπονται σε δημιουργική έκφραση. Όπως έλεγε ο Henry James, «σε έναν συγγραφέα τίποτα δεν περνά απαρατήρητο». Οι δημιουργικοί άνθρωποι αντλούν έμπνευση από τον κόσμο γύρω τους. Καταγράφουν λεπτομέρειες και διατηρούν ανοιχτό το μυαλό τους σε νέες προοπτικές. Εργάζονται τις ώρες που τους ταιριάζουν Πολλοί σπουδαίοι καλλιτέχνες έχουν πει ότι παράγουν το καλύτερο έργο τους είτε πολύ νωρίς το πρωί είτε αργά τη νύχτα. Όποια κι αν είναι η ώρα, τα άτομα με υψηλή δημιουργική απόδοση ανακαλύπτουν πότε το μυαλό τους βρίσκεται στην καλύτερη δυνατή κατάσταση και προσαρμόζουν την καθημερινότητά τους γύρω από αυτό. Δίνουν χρόνο στη μοναξιά Οι καλλιτέχνες και οι δημιουργικοί άνθρωποι συχνά στερεοτυπικά παρουσιάζονται ως μοναχικοί τύποι. Αυτό μπορεί να μην ισχύει πάντα, αλλά η μοναξιά συχνά αποδεικνύεται καθοριστική για την παραγωγή του καλύτερου έργου τους. Για τον Kaufman, αυτό συνδέεται άμεσα με την ονειροπόληση – χρειάζεται να δίνουμε στον εαυτό μας τον χρόνο να είναι μόνος, ώστε να επιτρέψουμε στο μυαλό μας να περιπλανηθεί. Αναζητούν νέες εμπειρίες Οι δημιουργικοί άνθρωποι αγαπούν να εκτίθενται σε νέες εμπειρίες, αισθήσεις και καταστάσεις – και αυτή η ανοιχτότητα θεωρείται ισχυρός προγνωστικός παράγοντας της δημιουργικής παραγωγής. Η ανοιχτότητα στην εμπειρία είναι σταθερά ο ισχυρότερος δείκτης της δημιουργικής επιτυχίας. Αυτό περιλαμβάνει διάφορες πτυχές: διανοητική περιέργεια, αναζήτηση έντονων εμπειριών, ευαισθησία στα συναισθήματα, αγάπη για τη φαντασία. Το κοινό τους στοιχείο είναι η ανάγκη για γνωστική και συμπεριφορική εξερεύνηση – τόσο του εσωτερικού κόσμου όσο και του εξωτερικού. Χάνουν την αίσθηση του χρόνου Οι δημιουργικοί τύποι συχνά διαπιστώνουν ότι όταν γράφουν, χορεύουν, ζωγραφίζουν ή εκφράζονται με οποιονδήποτε τρόπο, εισέρχονται σε μια κατάσταση απόλυτης συγκέντρωσης – γνωστή ως flow state – που τους επιτρέπει να δημιουργούν στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους. Το flow είναι μια νοητική κατάσταση κατά την οποία το άτομο ξεπερνά τη συνειδητή σκέψη και φτάνει σε ένα ανώτερο επίπεδο αβίαστης συγκέντρωσης και ηρεμίας. Όταν κάποιος βρίσκεται σε αυτή την κατάσταση, είναι σχεδόν απρόσβλητος από εσωτερικές ή εξωτερικές πιέσεις και περισπασμούς που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την απόδοσή του. Παίρνουν ρίσκα Η δημιουργικότητα απαιτεί ρίσκο, και πολλοί δημιουργικοί άνθρωποι αντλούν ενέργεια από το να τολμούν σε διάφορους τομείς της ζωής τους. Η δημιουργικότητα είναι η πράξη του να φτιάχνεις κάτι από το τίποτα. Απαιτεί να δώσεις μορφή στις ιδέες που γεννά η φαντασία σου. Αυτό δεν είναι δουλειά για τους διστακτικούς. Ο χαμένος χρόνος, η κηλιδωμένη φήμη, τα άστοχα έξοδα – όλα αυτά είναι πιθανές συνέπειες της δημιουργικότητας που δεν πήγε όπως αναμενόταν. Βλέπουν τη ζωή ως ευκαιρία για αυτοέκφραση Ο Νίτσε πίστευε ότι η ζωή και ο κόσμος θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται ως έργο τέχνης. Οι δημιουργικοί άνθρωποι τείνουν να υιοθετούν αυτή την οπτική, αναζητώντας συνεχώς τρόπους να εκφράζονται μέσα από την καθημερινότητά τους. Η δημιουργική έκφραση είναι αυτοέκφραση και η δημιουργικότητα δεν είναι τίποτα περισσότερο από την ατομική έκφραση των αναγκών, των επιθυμιών και της μοναδικότητάς σου. https://jenny.gr/well-being/440077/8-synitheies-ton-exairetika-dimioyrgikon-anthropon NLP & Δημιουργικότητα – Πώς να διευρύνετε τους ορίζοντές σας Η δημιουργικότητα είναι μία από τις σημαντικότερες δεξιότητες που μπορούμε να καλλιεργήσουμε, καθώς αποτελεί την κινητήρια δύναμη της καινοτομίας, τη σπίθα που πυροδοτεί την πρόοδο και βρίσκεται πίσω από την ανθρώπινη εφευρετικότητα. Είναι η ικανότητα να σκέφτεσαι έξω από το κουτί, να βλέπεις δυνατότητες εκεί που οι άλλοι βλέπουν εμπόδια και να φαντάζεσαι κόσμους που δεν έχουν ακόμη ανακαλυφθεί. Στην ουσία, η δημιουργικότητα είναι αυτό που μας επιτρέπει να λύνουμε προβλήματα, να δημιουργούμε τέχνη, να χτίζουμε επιχειρήσεις και να διαμορφώνουμε το μέλλον. Στο σημερινό άρθρο θα μιλήσουμε για τη δημιουργικότητα, εξηγώντας γιατί είναι σημαντικό να υπάρχει στη ζωή μας και πώς ο Νευρογλωσσικός Προγραμματισμός μπορεί να μας βοηθήσει να γίνουμε πιο δημιουργικοί. Γιατί είναι σημαντική η δημιουργικότητα; Η δημιουργικότητα αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο των ανθρώπινων επιτευγμάτων. Χωρίς τη δημιουργικότητα, δεν θα υπήρχαν τεχνολογικές εξελίξεις, δεν θα υπήρχαν σπουδαία έργα λογοτεχνίας ή τέχνης, δεν θα υπήρχαν πρωτοποριακές επιστημονικές ανακαλύψεις. Η δημιουργικότητα είναι αυτό που μας κάνει να ξεχωρίζουμε ως είδος, επιτρέποντάς μας να προσαρμοζόμαστε, να εξελισσόμαστε και να ευημερούμε σε έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο. Πού, συγκεκριμένα, μπορεί να μας βοηθήσει η δημιουργικότητα; – Επίλυση προβλημάτων: Η δημιουργικότητα μας επιτρέπει να προσεγγίζουμε τις προκλήσεις και τα εμπόδια από διαφορετικές οπτικές γωνίες, οδηγώντας σε λύσεις που μπορεί να μην είναι εμφανείς μέσω της συμβατικής σκέψης. Στον σημερινό πολύπλοκο και ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο, η ικανότητα δημιουργικής σκέψης είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση του ποικίλου φάσματος προβλημάτων που μπορεί να ενσκήψουν. – Καινοτομία και πρόοδος: Η δημιουργικότητα οδηγεί στην καινοτομία, τροφοδοτώντας την πρόοδο, την τεχνολογία, την επιστήμη, τις επιχειρήσεις και τις τέχνες. Είναι η μηχανή που ωθεί την κοινωνία προς τα εμπρός, προωθώντας κάθε είδους ανάπτυξη και βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής. – Προσωπική εκπλήρωση: Η δημιουργικότητα είναι βαθιά συνυφασμένη με την προσωπική ολοκλήρωση και την αυτοέκφραση. Είτε μέσω της τέχνης, της μουσικής, της συγγραφής ή της επιχειρηματικότητας, η πράξη της δημιουργίας μάς επιτρέπει να εκφράσουμε τις μοναδικές μας προοπτικές, εμπειρίες και συναισθήματα. Μας δίνει μια αίσθηση σκοπού και νοήματος, εμπλουτίζοντας τη ζωή μας και συνδέοντάς μας με τους άλλους σε ένα βαθύτερο επίπεδο. Ωστόσο, στη σημερινή ταχέως εξελισσόμενη, τεχνολογικά καθοδηγούμενη κοινωνία, η δημιουργικότητα αντιμετωπίζει νέες προκλήσεις. Η άνοδος της αυτοματοποίησης, της τεχνητής νοημοσύνης και της αλγοριθμικής λήψης αποφάσεων έχει οδηγήσει σε ανησυχίες ότι μπορεί να χάσουμε την επαφή με τη δημιουργική μας πλευρά. Καθώς εξαρτόμαστε όλο και περισσότερο από την τεχνολογία για να εξορθολογίζει τη ζωή μας και να λαμβάνει αποφάσεις για εμάς, υπάρχει ο κίνδυνος να χάσουμε από τα μάτια μας τη σημασία της ανθρώπινης δημιουργικότητας. Δημιουργικότητα: Έμφυτη ή Επίκτητη; Οι απόψεις διίστανται για το αν η δημιουργικότητα είναι ένα έμφυτο χαρακτηριστικό ή μια δεξιότητα που μπορεί να διδαχθεί και να καλλιεργηθεί. Ενώ ορισμένο ισχυρίζονται ότι η δημιουργικότητα είναι κάτι με το οποίο γεννιόμαστε, η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι στην πραγματικότητα είναι μια δεξιότητα που μπορεί να καλλιεργηθεί και να αναπτυχθεί μέσω της πρακτικής και της σκόπιμης προσπάθειας. Ακριβώς όπως μπορούμε να μάθουμε να παίζουμε ένα μουσικό όργανο ή να μιλάμε μια νέα γλώσσα, μπορούμε να εκπαιδεύσουμε το μυαλό μας να σκέφτεται πιο δημιουργικά. Διάφοροι παράγοντες, όπως το περιβάλλον, η ανατροφή και η εκπαίδευση, παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των δημιουργικών ικανοτήτων ενός ατόμου. Η έκθεση σε ποικίλες εμπειρίες, η ενθάρρυνση της περιέργειας και της εξερεύνησης και η καλλιέργεια μιας υποστηρικτικής και ανοιχτόμυαλης ατμόσφαιρας αποτελούν βασικά συστατικά για την προώθηση της δημιουργικότητας. Επιπλέον, τεχνικές όπως ο καταιγισμός ιδεών, η εγκάρσια σκέψη (lateral thinking) και οι ασκήσεις επίλυσης προβλημάτων μπορούν να βοηθήσουν τα άτομα να “γυμνάσουν” τους δημιουργικούς τους “μύες” και να απελευθερώσουν το πλήρες δυναμικό τους. Τελικά, ενώ ορισμένοι μπορεί να έχουν μια φυσική προδιάθεση για δημιουργικότητα, όλοι έχουν την ικανότητα να καλλιεργήσουν και να ενισχύσουν τις δημιουργικές τους ικανότητες με τη σωστή νοοτροπία (mindset) και προσέγγιση. Ο Ρόλος του NLP στην Ενίσχυση της Δημιουργικότητας Δεδομένου ότι η δημιουργικότητα μπορεί να διδαχθεί και να καλλιεργηθεί, ο Νευρογλωσσικός Προγραμματισμός (NLP) παρέχει μια ολιστική προσέγγιση για την προσωπική ανάπτυξη και επικοινωνία που προσφέρει πρακτικά εργαλεία και τεχνικές για την ενίσχυση της δημιουργικότητας, τη βελτίωση της απόδοσης και την εξασφάλιση της επιτυχίας σε όλους τους τομείς της ζωής. Στον πυρήνα του, το NLP βασίζεται στην παραδοχή ότι κατανοώντας τη γλώσσα του νου μας και τον τρόπο με τον οποίο το μυαλό διαμορφώνει τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές μας, μπορούμε να μάθουμε να επαναπρογραμματίζουμε το μυαλό μας για μεγαλύτερη επιτυχία και ολοκλήρωση. Κεντρική θέση στο NLP κατέχει η ιδέα ότι η υποκειμενική μας εμπειρία διαμορφώνεται από την αλληλεπίδραση μεταξύ της νευρολογίας (του νευρικού συστήματος), της γλώσσας (λεκτικής και μη λεκτικής) και του προγραμματισμού (τα πρότυπα συμπεριφοράς και σκέψης που μαθαίνουμε και υιοθετούμε με την πάροδο του χρόνου). Κατανοώντας και δουλεύοντας με αυτά τα στοιχεία, τα άτομα μπορούν να αποκτήσουν σαφέστερη εικόνα των δικών τους διαδικασιών σκέψης, των μοτίβων επικοινωνίας και των τάσεων συμπεριφοράς, επιτρέποντάς τους έτσι να κάνουν θετικές αλλαγές και να επιτύχουν τους στόχους τους πιο αποτελεσματικά. Μία από τις βασικές αρχές του NLP είναι η έννοια του modeling – η διαδικασία μελέτης και εφαρμογής κατόπιν προσαρμογής των στρατηγικών και των συμπεριφορών επιτυχημένων ατόμων. Μέσω του modeling των μοτίβων σκέψης (thought patterns), των τρόπων επικοινωνίας και των στρατηγικών επίλυσης προβλημάτων των δημιουργικών ιδιοφυιών και των ατόμων με υψηλές επιδόσεις, τα άτομα μπορούν να μάθουν να σκέφτονται και να ενεργούν με τρόπους που ευνοούν τη δημιουργικότητα. Εκτός των άλλων μπορούν να εντοπίσουν και να υιοθετήσουν τις πεποιθήσεις, τις στάσεις και τις συμπεριφορές που υποστηρίζουν τους στόχους τους, ενδυναμώνοντας έτσι τους εαυτούς τους να απελευθερώσουν το δημιουργικό τους δυναμικό.

Τεχνικές NLP για την Ενίσχυση της Δημιουργικότητας 1. Meta-model Πρόκειται για ένα ισχυρό εργαλείο για την ενίσχυση της δημιουργικότητας, που παρέχει ένα δομημένο πλαίσιο για την εξέταση και την επέκταση των ορίων του μοντέλου μας για τον κόσμο γύρω μας. Έχοντας τις ρίζες του στις αρχές της μετασχηματιστικής γραμματικής και της γενικής σημασιολογίας, το meta model είναι ένα σύνολο γλωσσικών “προκλήσεων” (linguistic challenges) που αποσκοπούν στην αποκάλυψη της “βαθιάς δομής” (deep structure) που υπάρχει κάτω από την επιφανειακή γλώσσα. Εντοπίζοντας και αντιμετωπίζοντας τις στρεβλώσεις, τις γενικεύσεις και τις παραλείψεις στη γλώσσα τους, τα άτομα μπορούν να απελευθερωθούν από τα συμβατικά πρότυπα σκέψης και να ανοιχτούν σε νέες δυνατότητες δημιουργικής έκφρασης. Μέσω στοχευμένων ερωτήσεων και διερεύνησης, το meta model επιτρέπει στα άτομα να αποσαφηνίσουν το νόημα, να αμφισβητήσουν τις περιοριστικές πεποιθήσεις και να ξεπεράσουν τα δημιουργικά μπλοκαρίσματα. Βελτιώνοντας τη γλώσσα τους και διατυπώνοντας τις ιδέες τους με μεγαλύτερη σαφήνεια, μπορούν να διεγείρουν τη φαντασία τους, να παράγουν νέες ιδέες και να απελευθερώσουν το πλήρες δημιουργικό τους δυναμικό σε όλους τους τομείς. 2. Hierarchy of Ideas ή Drill Down Η τεχνική αυτή αντλεί από το μοντέλο της κλίμακας εννοιών, σύμφωνα με το οποίο μία ιδέα μπορεί να εκφραστεί τόσο ως αφηρημένη έννοια όσο και ως συγκεκριμένη. Για παράδειγμα, το αυτοκίνητο ως συγκεκριμένη έννοια αποτελεί ένα μέσο μετακίνησης, αλλά ως αφηρημένη έννοια μπορεί να μεταφραστεί ως εξοικονόμηση σε χρόνο. Αντίστοιχα, το στυλό είναι ένα όργανο γραφής που στην αφηρημένη του έννοια μπορεί να μεταφραστεί σε αποτύπωση ιδεών ή μεταφορά γνώσης. Αυτή η συλλογιστική δίνει τη δυνατότητα να αλλάξουμε πλαίσιο σκεπτικού, να μετακινούμαστε από συγκεκριμένες σε αφηρημένες έννοιες και να εντοπίζουμε κι άλλα στοιχεία και επιλογές, διευρύνοντας συνεχώς τον τρόπο σκέψης μας. 3. Submodalities Τα submodalities είναι τα δομικά στοιχεία των αισθητηριακών μας εμπειριών – οι λεπτές διακρίσεις των νοητικών μας εικόνων, των ήχων, των συναισθημάτων μας. Περιλαμβάνουν χαρακτηριστικά όπως το μέγεθος, η φωτεινότητα, η θέση και η ένταση αυτών των αισθητηριακών στοιχείων. Για παράδειγμα, όταν σκεφτόμαστε μια ανάμνηση ή οραματιζόμαστε μια ιδέα, μπορεί να τη βιώνουμε ως μια νοητική εικόνα με συγκεκριμένες ιδιότητες: μπορεί να είναι μεγάλη ή μικρή, φωτεινή ή σκοτεινή, κοντινή ή μακρινή, καθαρή ή θολή. Παρομοίως, όταν ανακαλούμε έναν ήχο ή φανταζόμαστε μια συζήτηση, μπορεί να τον αντιλαμβανόμαστε με συγκεκριμένες ακουστικές ιδιότητες: μπορεί να είναι δυνατός ή σιγανός, υψηλός ή χαμηλός,, να ακούγεται από κοντά ή μακριά. Πρόκειται για μία από τις πιο δημιουργικές τεχνικές που αξιοποιεί το NLP και η οποία προτρέπει τα άτομα να χρησιμοποιήσουν τη φαντασία τους. Μέσω της συγκεκριμένης τεχνικής, τα άτομα ουσιαστικά “πειραματίζονται” με τις ρυθμίσεις του ματιού του μυαλού τους, προσθέτοντας πινελιές χρώματος ή ρυθμίζοντας τη φωτεινότητα. Με κάθε ρύθμιση, αποκαλύπτεται ένας κόσμος νέων δυνατοτήτων, γεμάτος νέες ιδέες και προοπτικές. Στην ουσία, τα submodalities είναι από μόνα τους εξαιρετικά δημιουργικά εργαλεία, μέσω των οποίων μπορούμε να εξερευνήσουμε τα βάθη της φαντασίας μας. Με κάθε προσαρμογή, οι συνηθισμένες σκέψεις μετατρέπονται σε κάτι εξαιρετικό και εμπλουτίζονται, επιτρέποντας στη δημιουργικότητα να ρέει ελεύθερα. Για παράδειγμα, μία μουντή και μονότονη σκέψη σχετικά με τη δουλειά μπορεί να μετατραπεί σε μία πολύχρωμη, ζωηρή σκέψη που επιτρέπει τη θέαση της ίδιας κατάστασης υπό ένα τελείως διαφορετικό πρίσμα. 4. Anchoring Η τεχνική anchoring μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τη δημιουργικότητα, αξιοποιώντας τις συνειρμικές ικανότητες του νου. Περιλαμβάνει τη σύνδεση ενός συγκεκριμένου ερεθίσματος, όπως ένα άγγιγμα, μια λέξη ή μια εικόνα, με μια συγκεκριμένη συναισθηματική ή νοητική κατάσταση. Με τη συνειδητή δημιουργία αυτών των συσχετίσεων, τα άτομα μπορούν να ενεργοποιήσουν τις επιθυμητές καταστάσεις του νου, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργικότητας. Για παράδειγμα, ένα άτομο μπορεί να συνδέσει το αίσθημα της έμπνευσης με μια συγκεκριμένη χειρονομία, φράση ή ακόμη και δραστηριότητα, όπως να έχει έναν τακτοποιημένο χώρο. Όταν χρειάζεται να αξιοποιήσει το δημιουργικό δυναμικό του, μπορεί να ανακαλέσει ή να αναπαραστήσει εκ νέου το ερέθισμα, αποκτώντας πρόσβαση στο αντίστοιχο mindset. Αυτή η τεχνική λειτουργεί προετοιμάζοντας τον εγκέφαλο να εισέρχεται σε μια κατάσταση που ευνοεί τη δημιουργική σκέψη κάθε φορά που ενεργοποιείται το ερέθισμα, ή αλλιώς η άγκυρα (anchor). Με την πάροδο του χρόνου, μέσω της συνεπούς ενίσχυσης, η σύνδεση ενισχύεται, καθιστώντας ευκολότερη την πρόσβαση στην επιθυμητή νοητική κατάσταση γρήγορα και αξιόπιστα. Χρησιμοποιώντας αυτή την τεχνική, τα άτομα μπορούν να καλλιεργήσουν ένα περιβάλλον όπου η δημιουργικότητα γίνεται πιο προσιτή και αυθόρμητη, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να παράγουν καινοτόμες ιδέες και λύσεις με μεγαλύτερη ευκολία και αποτελεσματικότητα. Συμπεραίνοντας… Σε αυτό το άρθρο διερευνήσαμε τη σημασία της δημιουργικότητας στη ζωή μας, τονίζοντας το ρόλο της στην επίλυση προβλημάτων, την καινοτομία και την προσωπική ανάπτυξη. Συζητήσαμε πώς ο Νευρογλωσσικός Προγραμματισμός μπορεί να χρησιμεύσει ως πολύτιμο εργαλείο για την ενίσχυση της δημιουργικότητας, προσφέροντας διάφορες τεχνικές και στρατηγικές. Μέσω του NLP, τα άτομα μπορούν να μάθουν να επαναπροσδιορίζουν τις προοπτικές, να ξεπερνούν τις περιοριστικές πεποιθήσεις και να αποκτούν πρόσβαση στο υποσυνείδητό τους, ξεκλειδώνοντας τελικά τη δημιουργικότητά τους. Με την ενσωμάτωση των αρχών του NLP στην καθημερινή πρακτική, τα άτομα μπορούν να καλλιεργήσουν μια νοοτροπία που ευνοεί τη δημιουργικότητα, επιτρέποντάς τους να αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις με εφευρετικότητα και να δημιουργούν καινοτόμες λύσεις. Aν αναζητάτε τρόπους να γίνετε πιο δημιουργικοί, το πρόγραμμα NLP University Practitioner θα σας βοηθήσει να έρθετε σε επαφή με τη δημιουργική πλευρά σας. Πρόκειται για μία εντατική εξάμηνη εκπαίδευση πλήρως προσαρμοσμένη να εμπλουτίσει την αυτογνωσία σας, να βελτιώσει τις στρατηγικές σας και να εντοπίσει τα μοτίβα που επηρεάζουν τη σκέψη και συμπεριφορά σας, παρέχοντας μία πλατφόρμα για την αλλαγή νοοτροπίας και την υλοποίηση των επιθυμητών αποτελεσμάτων. https://www.nlpgreece.gr/blog/nlp-dimiourgikotita/

Άνθρωπος: η δόξα και η ντροπή του σύμπαντος (Βlaise Pascal)

«Άνθρωπος εστί ζώον δίπουν άπτερον», έλεγε ο Πλάτωνας και ουσιαστικά καθόριζε μέσα σε μία συνοπτική φράση τον ορισμό του «γητευτή» της φύσης αλλά και ολόκληρου του σύμπαντος. Το ανθρωπινό ον στα πλαίσια της σημερινής του υπόστασης δεν είναι τίποτα άλλο, παρά το αποτέλεσμα μίας μακροπρόθεσμης εξελικτικής πορείας ενός προγονικού σύνθετου οργανισμού, ο οποίος μειονεκτούσε και εξακολουθεί να μειονεκτεί σε σχέση με τους υπόλοιπους οργανισμούς του πλανήτη αναφορικά με τη διάθεση αμυντικών λειτουργιών και προστατευτικών εφοδίων. Το μοναδικό του «όπλο» απέναντι στην ανατομική του αδυναμία ήταν ο νους, η σκέψη! Έτσι, ο άνθρωπος του Πλάτωνα «τελειωθείς βέλτιστον των ζώων χωρισθέν δε νόμου και δίκης χείριστον πάντων». Με το πέρασμα των αιώνων δηλαδή, χάρη στη βούλησή του και την ευστροφία του, την οποία του προσέφερε απλόχερα το σύμπαν προσπάθησε να οργανώσει και να βελτιώσει την καθημερινότητα του. Από την προϊστορική περίοδο μέχρι και τη σύγχρονη εποχή, τα μορφολογικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά του ανθρώπινου γένους έχουν τροποποιηθεί επιδιώκοντας από μόνα τους να προσαρμοστούν –κάθε φορά- στις ανάγκες του γενικότερου περιβάλλοντος στο οποίο ο ίδιος ο άνθρωπος καλείται να επιβιώσει. Αρχικά, το είδος της επιβίωσης που έπρεπε να επιτελεσθεί ήταν κυρίως βιολογικό. Στη συνέχεια μετατράπηκε σε μία προσπάθεια βελτίωσης του τρόπου ζωής του και τέλος σε μία διαδικασία εξασφάλισης ενός αξιοπρεπούς μορφωτικού, οικονομικού και πολιτικού τρόπου ζωής στο κοινωνικό σύνολο που ανήκε. Από τροφοσυλλέκτης λοιπόν, ο άνθρωπος μετατράπηκε σε κυνηγό και στη συνέχεια σε κοινωνικό μέλος της πολιτείας στην οποία εντασσόταν. Ως «φύσει πολιτικόν ζώον», όπως τον αποκαλούσε ο Αριστοτέλης, επιδίωξε να οργανώσει τη ζωή του με ορθολογικό τρόπο προσφέροντας και ο ίδιος ότι μπορούσε στην δημιουργό του. Και η ίδια η φύση με αυτόν τον τρόπο απέκτησε τον συντονιστή της, τον καθοδηγητή της, εκείνον που θα την διαχειριζόταν και θα την αξιοποιούσε αποτελεσματικά και με μέτρο. Με το πέρασμα των αιώνων,ο ίδιος πολέμησε, διεκδίκησε, δημιούργησε, εκπαιδεύτηκε, μορφώθηκε, θεμελίωσε τα δικαιώματά του. Δικαιολόγησε εν μέρει την ονομασία του είδους του. Ο γνωστός homo sapiens της σύγχρονης εποχής κατάφερε πολλά. Είναι αποτέλεσμα μίας επίπονης και προσαρμοστικής συνεχούς διαδικασίας που εξελίσσεται καθημερινώς. Μέχρι τώρα, κατάφερε να εκπληρώσει τους στόχους του είτε με θεμιτά, είτε με αθέμιτα μέσα. Η σοφία του, η σκέψη του, ο νους του, του το εξασφάλιζαν. Επειδή όμως σκοπευτής και στόχος ακολουθούν την ίδια διαδρομή, έτσι και ο homo της σύγχρονης κοινωνίας καθοδηγεί τις προσδοκίες του σε όλο και περισσότερο άγνωστα μονοπάτια. Η ανάγκη του για κτήση και γνώση έχει ξεπεράσει όλες τις προηγούμενες υπερβάσεις του εαυτού του για αυτοβελτίωση και αυτοϊκανοποίηση. Πλέον δεν του αρκεί η εξασφάλιση της επιβίωσης. Ζητάει περισσότερα. Ακολουθεί μονοπάτια που του δημιουργούν όλο και περισσότερα ερωτήματα. Βομβαρδίζεται έτσι από ένα συνονθύλευμα πληροφοριών και εξειδικευμένων ερωτημάτων που προέρχονται από την προεργασία και την ματαιοδοξία του ίδιου. Δεν σταματάει πουθενά και επιζητά συνεχώς περισσότερα. Η ευστροφία και η ανάπτυξη των ικανοτήτων του έχει πλέον οξυνθεί στο έπακρο. Η μόρφωση αποτελεί πλέον ανάγκη και όχι επιλογή καθώς ο ίδιος δεν μπορεί ούτε καν να εξασφαλίσει την επιβίωσή του χωρίς αυτή. Τα πάντα εξαρτώνται από την καλλιέργεια του νου και την καθοδήγηση της σκέψης σε ανώτερα επίπεδα. Όλα είναι συνδεδεμένα με τη γνώση: οικογένεια, πολιτική, οικονομία, διαπροσωπικές σχέσεις, επιτυχία και προς την απόκτηση γνώσης πρέπει να οδεύουν όλες οι ενέργειες του κοινωνικού συνόλου. Την αναπόσπαστη σχέση μόρφωσης- κοινωνικής ανάδειξης είχαν τονίσει και οι άνθρωποι της διανόησης του προηγούμενου αιώνα. Σύμφωνα με αυτούς, ο άνθρωπος πρέπει να βασιστεί και να αξιοποιήσει εξ ολοκλήρου τη δύναμη του μυαλού και όχι του σώματός του. Ο Νίτσε πρώτος έκανε λόγο για τον « υπεράνθρωπο» του 19ου αιώνα, ο οποίος παίρνει τη δύναμή του μόνο από το πνεύμα και το ήθος του, ποτέ από τους μύες. Σύμφωνα με όλες τις απόψεις του συγκεκριμένου πνεύματος, ο άνθρωπος έχει ως κινητήριο δύναμη τη βούληση, η οποία πρέπει να τον καθοδηγεί και να τον προσανατολίζει σε κάθε του πράξη. Οι ιδεολογίες αυτές κυριάρχησαν στις περισσότερες αναπτυσσόμενες κοινωνίες του 18ου και 19ου αιώνα. Κυριάρχησαν κυρίως εξαιτίας της διαστρέβλωσης του όρου και του σκοπού της παιδείας από τον ίδιο τον άνθρωπο, ο οποίος έχει πια προσδώσει στην έννοια περισσότερο έναν χρησιμοθηρικό χαρακτήρα και την έχει απογυμνώσει από την ομορφιά και την μοναδικότητα που προσφέρει στον αποδέκτη της. Η γνώση, η μάθηση, γεννήθηκε από τον άνθρωπο και καταστρέφει την ουσιαστική υπόστασή της εξαιτίας του ίδιου. Χάνει τις αξίες και το κύρος της, στοιχεία που την καθιστούσαν κίνητρο για κάθε βελτίωση-εξέλιξη του παρελθόντος και μετατρέπεται σε ένα υποχείριο του δημιουργού της, ο οποίος πλέον τη «χειραγωγεί» και την προσανατολίζει στην κατεύθυνση που θέλει. Η σύγχρονη όμως και απαιτητική κοινωνία, έχει πολλές και ανεκπλήρωτες ανάγκες που πρέπει να ικανοποιηθούν με κάθε δυνατό τρόπο. Ο άνθρωπος, ως αυτοαποκαλούμενος χειριστής της, οφείλει να επαναπροσδιορίσει αξίες και έννοιες που καθορίζουν τη ζωή του. Οφείλει να προσαρμόζεται συνεχώς στις ανάγκες και τα προβλήματα που προκύπτουν. Τα προβλήματα και η ημιμάθεια πρέπει να εξαλειφθούν μέσω μίας «ανιδιοτελούς» και «αμερόληπτης»» εκπαίδευσης όλων των μελών της κάθε κοινωνίας. Όπως οι προκάτοχοι του κόσμου πάσχισαν για να δημιουργήσουν χωρίς κανένα εφόδιο τη σύγχρονη και σύνθετη κοινωνία, έτσι και οι «κληρονόμοι» αυτής της προσπάθειας οφείλουν να σεβαστούν και να αξιοποιήσουν όσα διαθέτουν με φειδώ και μέτρο. Η παροχή μίας καθολικής και απαλλαγμένης από κάθε χρησιμοθηρικό στοιχείο παιδείας, αποτελεί το πρωταρχικό βήμα για την ανάπτυξη ολοκληρωμένων ατόμων με σεβασμό, αξίες, ηθική και εφόδια για την ένταξη σε μία συνεχώς εξελισσόμενη κοινωνία στην οποία οι μεμονωμένες και εξειδικευμένες γνώσεις θα πάψουν να αρκούν. Και ο μόνος που είναι ικανός να προβεί σε όλες αυτές τις ενέργειες είναι ο ίδιος ο άνθρωπος. Γιατί μόνον αυτός από όλα τα άλογα όντα, κρίνει και ορίζει αυτοβούλως την πορεία του στη γη. Έχει τη δυνατότητα να καθορίζει μόνος την πορεία του αλλά και την πορεία των απογόνων του. Ωστόσο, για να συμβεί αυτό, οφείλει –πάνω απ ‘όλα- να σέβεται τη φύση του και να αγαπά «τον άνθρωπο». Όπως υποστήριζε και ο Δημ. Λιαντίνης: «Ο άνθρωπος είναι το πιο τραγικό πλάσμα μέσα στο σύμπαν», γιατί γεννιέται και καταστρέφεται με δική του πρωτοβουλία! Κοινοποί

Άγχος, ένας ύπουλος εχθρός

Το άγχος είναι μια φυσική αντίδραση του σώματος και του μυαλού στην πίεση, η οποία εκδηλώνεται με ανησυχία, φόβο και σωματική ένταση. Μπορεί να είναι χρήσιμο σε μικρές δόσεις, αλλά όταν γίνεται υπερβολικό, επηρεάζει την καθημερινή ζωή. Συμπτώματα του άγχους • Σωματικά: Γρήγορη καρδιά, πόνος στο στομάχι, πονοκέφαλος και κούραση. • Συναισθηματικά: Φόβος, νευρικότητα και συνεχής ανησυχία. • Noητικά: Δυσκολία στη συγκέντρωση και αρνητικές σκέψεις. Τρόποι αντιμετώπισης • Βαθιές αναπνοές: Βοηθούν το σώμα να ηρεμήσει γρήγορα. • Άσκηση: Η κίνηση μειώνει την ένταση στους μυς. • Συζήτηση: Η βοήθεια από έναν ειδικό ψυχικής υγείας μπορεί να προσφέρει λύσεις. (ΑΙ)

Όταν το άγχος γίνεται τρόπος ζωής

Υπάρχουν άνθρωποι που δεν θυμούνται πότε ήταν η τελευταία φορά που ένιωσαν πραγματικά χαλαροί, γιατί η ένταση έχει γίνει το σταθερό υπόβαθρο της καθημερινότητάς τους. Δεν πρόκειται απλώς για μια δύσκολη περίοδο, αλλά για έναν τρόπο λειτουργίας μέσα στον οποίο το άγχος δεν εμφανίζεται περιστασιακά — παραμένει μόνιμο. Ωστόσο, το χρόνιο άγχος δεν αποτελεί χαρακτηριστικό ταυτότητας· είναι μια παρατεταμένη κατάσταση ενεργοποίησης του οργανισμού που επηρεάζει βαθιά τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε, σχετιζόμαστε και αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας και τον κόσμο. Από την εγρήγορση στην εξάντληση Το άγχος, στη φυσιολογική του μορφή, είναι προστατευτικό. Μας κινητοποιεί, αυξάνει την εγρήγορση και μας βοηθά να ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις της ζωής. Όταν όμως η ενεργοποίηση δεν υποχωρεί ποτέ πραγματικά, το σώμα και το νευρικό σύστημα παραμένουν σε διαρκή ετοιμότητα, με αποτέλεσμα η χαλάρωση να γίνεται δύσκολη και ο ύπνος να μην ξεκουράζει ουσιαστικά. Το μυαλό συνεχίζει να προβλέπει, να ελέγχει και να ανησυχεί, ακόμη και όταν δεν υπάρχει άμεση απειλή. Η παρατεταμένη υπερένταση δεν οδηγεί σε μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα• σταδιακά οδηγεί σε εξάντληση, σωματική και ψυχική. Το άγχος μέσα στις σχέσεις Το χρόνιο στρες δεν παραμένει μόνο εσωτερικό βίωμα· διαχέεται και στις σχέσεις. Όταν κάποιος βρίσκεται διαρκώς υπό πίεση, δυσκολεύεται να ακούσει χωρίς να αμυνθεί, αντιδρά πιο έντονα από όσο θα επιθυμούσε και συχνά γίνεται είτε πιο επικριτικός είτε πιο αποσυρμένος. Οι παρεξηγήσεις αυξάνονται και η ενοχή ακολουθεί. Πολλοί άνθρωποι περιγράφουν ότι «δεν είναι ο εαυτός τους» όταν είναι κουρασμένοι ή πιεσμένοι. Ωστόσο, όταν η πίεση παρατείνεται, αυτή η εκδοχή του εαυτού τους αρχίζει να κυριαρχεί. Η αθόρυβη φθορά της αυτοεικόνας Ίσως η πιο λεπτή αλλά βαθιά επίδραση του χρόνιου στρες να αφορά την εικόνα που διαμορφώνουμε για τον εαυτό μας. Όταν η κόπωση είναι μόνιμη, συχνά ερμηνεύεται ως ανεπάρκεια, ενώ η ευαλωτότητα βιώνεται ως αδυναμία και ένα απλό λάθος μετατρέπεται εύκολα σε απόδειξη αποτυχίας. Ο εσωτερικός διάλογος γίνεται πιο αυστηρός και λιγότερο επιεικής. Η ανάγκη για ξεκούραση εκλαμβάνεται ως αδυναμία και η επιβράδυνση ως απειλή. Έτσι, το άγχος δεν παραμένει μια βιολογική κατάσταση· μετατρέπεται σε τρόπο ερμηνείας του εαυτού. Όταν το σώμα μιλά Το χρόνιο στρες δεν επηρεάζει μόνο τον τρόπο που σκεφτόμαστε και αξιολογούμε τον εαυτό μας• εκδηλώνεται και σωματικά, καθώς το σώμα συμμετέχει ενεργά σε αυτή τη διαρκή ένταση. Πονοκέφαλοι, μυϊκή σύσπαση, γαστρεντερικές ενοχλήσεις, ταχυκαρδία ή ένα μόνιμο αίσθημα κόπωσης αποτελούν συχνές εκδηλώσεις. Σταδιακά, το άτομο αρχίζει να θεωρεί αυτά τα συμπτώματα «φυσιολογικά» και μαθαίνει να λειτουργεί με λιγότερη ενέργεια, μικρότερη ανεκτικότητα και περιορισμένη συναισθηματική διαθεσιμότητα. Η σωματική ένταση επηρεάζει τη συναισθηματική παρουσία και η ψυχική πίεση επιβαρύνει περαιτέρω το σώμα, δημιουργώντας έναν κύκλο που αυτοσυντηρείται. Όταν το σώμα παραμένει για καιρό σε επιφυλακή, η χαλάρωση δεν αποτελεί αυτονόητη εμπειρία· μπορεί ακόμη και να βιώνεται ως κάτι ασυνήθιστο και δυσάρεστο. Η δυσκολία της παύσης Όταν κάποιος έχει μάθει να λειτουργεί μέσα από τη διαρκή κινητοποίηση, η παύση δεν βιώνεται ως ανακούφιση αλλά ως απειλή. Η ακινησία ή η ξεκούραση μοιάζει ξένη, σχεδόν επικίνδυνη, γιατί το νευρικό σύστημα έχει συνηθίσει να ταυτίζει τη διαρκή εγρήγορση με την ασφάλεια. Η σιωπή γίνεται δυσάρεστη και η ξεκούραση συνοδεύεται συχνά από ενοχή, ενώ η απουσία υποχρεώσεων δεν φέρνει ηρεμία αλλά γεννά μια εσωτερική ανησυχία. Σε αυτό το πλαίσιο, η ένταση δεν διατηρείται μόνο από τις εξωτερικές απαιτήσεις, αλλά και από μια βαθύτερη πεποίθηση ότι η αξία του ατόμου συνδέεται με τη συνεχή απόδοση και διαθεσιμότητα. Έτσι, το άγχος παύει να είναι απλώς αντίδραση σε συνθήκες πίεσης και αρχίζει να λειτουργεί ως μηχανισμός οργάνωσης της καθημερινότητας. Όταν η ένταση γίνεται κανονικότητα Με την πάροδο του χρόνου, η συνεχής υπερένταση παύει να βιώνεται ως επιβάρυνση και προβληματική κατάσταση και αρχίζει να εκλαμβάνεται ως «ο συνηθισμένος τρόπος». Το άτομο δεν αντιλαμβάνεται πλέον την ενεργοποίηση ως κάτι προσωρινό, αλλά ως βασικό χαρακτηριστικό της καθημερινότητας του. Αυτό έχει μια σημαντική συνέπεια: μειώνεται η ικανότητα αναγνώρισης των ορίων. Η κόπωση θεωρείται δεδομένη, η εσωτερική πίεση αναμενόμενη και η σωματική δυσφορία απλώς μέρος της ζωής. Η ένταση δεν αμφισβητείται — εκλογικεύεται και ενσωματώνεται στη ζωή του. Σε αυτή τη φάση, η αλλαγή δεν δυσκολεύει επειδή λείπουν οι εξωτερικές λύσεις, αλλά επειδή έχει μετατοπιστεί το σημείο αναφοράς. Όταν η υπερένταση γίνεται το «νέο φυσιολογικό», η ηρεμία μοιάζει υπερβολική και η φροντίδα περιττή. Η επαναφορά δεν αφορά μόνο τη μείωση των απαιτήσεων, είναι μια διαδικασία απομάθησης της ιδέας ότι η ένταση είναι απαραίτητη για να αξίζω ή να αποδίδω. Συμπερασματικά Το άγχος αποτελεί φυσικό στοιχείο της ανθρώπινης εμπειρίας και λειτουργεί ως μηχανισμός προσαρμογής. Όταν όμως μετατρέπεται σε μόνιμο υπόβαθρο της ζωής, επηρεάζει τον τρόπο που σχετιζόμαστε με το σώμα, τους άλλους και τον ίδιο μας τον εαυτό. Η διαρκής υπερένταση μπορεί να εκλαμβάνεται ως ένδειξη δύναμης ή αποτελεσματικότητας, συχνά όμως αντανακλά μια σταθερή εσωτερική επιφυλακή. Η αναγνώριση αυτής της κατάστασης δεν είναι αδυναμία, αλλά ουσιαστική πράξη κατανόησης. Η εσωτερική ισορροπία δεν επιτυγχάνεται με περισσότερη πίεση, αλλά με μεγαλύτερη επίγνωση. Μέσα από αυτήν, το άγχος παύει να βιώνεται ως μόνιμο χαρακτηριστικό της ταυτότητας και αναγνωρίζεται ως μια ψυχική κατάσταση που μπορεί να νοηματοδοτηθεί και να μεταβληθεί.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου Άννα Μαρία Βιέρου - Ψυχολόγος

Τι είναι το άγχος Το άγχος είναι το δυσάρεστο βίωμα στο μυαλό και στο σώμα που δημιουργείται από την εκτίμηση απειλής κατά του εαυτού ή/και άλλων κοντινών μας ανθρώπων. Το βίωμα του άγχους εμπεριέχει : • συναίσθημα δυσφορίας • γνωστικό περιεχόμενο, δηλαδή οι επίμονες σκέψεις για την απειλή • σωματικό περιεχόμενο, δηλαδή το αποτύπωμα των προηγούμενων δύο στο σώμα Είναι σύνηθες για κάποιους ανθρώπους που νιώθουν άγχος να μην ξέρουν το γιατί. Συχνά η απειλή δεν είναι συνειδητή και καθορισμένη, μοιάζοντας να υφίσταται χωρίς λόγο. Όμως το ότι δεν αναγνωρίζουμε το λόγο δε σημαίνει ότι δεν υπάρχει. ________________________________________ Ποια είναι τα συμπτώματα άγχους; Παρακάτω είναι μια εκτενής λίστα πιθανών συμπτωμάτων άγχους. Οι εκδηλώσεις και τα συμπτώματα άγχους μπορεί να είναι συναισθηματικής, γνωστικής, συμπεριφορικής και σωματικής φύσης. Σωματικά συμπτώματα: 1. Ταχυπαλμία ή αίσθημα παλμών. 2. Εφίδρωση (κρύος ιδρώτας). 3. Τρέμουλο ή τρέμουλο στα χέρια. 4. Αίσθημα δύσπνοιας ή λαχάνιασμα. 5. Σφίξιμο στο στήθος. 6. Ξηροστομία. 7. Ναυτία ή εντερικές διαταραχές (π.χ. διάρροια). 8. Πονοκέφαλοι ή ζαλάδα. 9. Αίσθημα κόπωσης ή εξάντλησης. 10. Μυϊκή ένταση ή πόνοι στους μύες. 11. Τσιμπήματα ή μυρμήγκιασμα στα άκρα. 12. Αίσθηση θερμότητας ή ρίγη. 13. Αίσθημα «κόμπου» στον λαιμό. 14. Τρίξιμο των δοντιών (ειδικά στον ύπνο). 15. Αυξημένη ευαισθησία στους ήχους ή στο φως. 16. Αϋπνία ή διαταραχές ύπνου. Είναι γεγονός ότι τα σωματικά συμπτώματα του άγχους συχνά προκαλούν σύγχυση. Για παράδειγμα ενώ για τους περισσότερους το αίσθημα των παλμών της καρδιάς δεν προκαλεί άγχος, ορισμένοι μπορεί να νιώθουν ότι η καρδιά τους τρέχει, χτυπά πιο δυνατά ή παραλείπει χτύπο και να νομίζουν ότι έχουν καρδιολογικό πρόβλημα. Μπορεί να βιώνουν μούδιασμα στο κεφάλι ή ζαλάδες (ψυχογενής ζάλη/ψυχογενής ίλιγγος) και να νομίζουν ότι παθαίνουν κάτι σοβαρό. Άλλο παράδειγμα είναι η περίφημη νεύρωση στομάχου, όρος που ουσιαστικά αποδίδει τις στομαχικές ενοχλήσεις που μπορεί να εκδηλωθούν ως γαστρίτιδα, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, στομαχόπονος, πόνος χαμηλά στο στέρνο ή στο διάφραγμα, σφίξιμο στο στομάχι, ρέψιμο, φούσκωμα, ναυτία/τάση για έμετο. Η ναυτία όταν προέρχεται από αίσθημα περιστροφής δηλαδή ίλιγγο, αποδίδεται εσφαλμένα ως “στομαχικός ίλιγγος“, μια ανύπαρκτη ιατρική οντότητα. Τις περισσότερες φορές η διάκριση του αιτίου των σωματικών συμπτωμάτων επιτυγχάνεται με τη βοήθεια των αντίστοιχων ειδικών ιατρών. Μερικές φορές το άγχος μπορεί να εκδηλωθεί κατά κύριο λόγο με σωματικά συμπτώματα τα οποία δεν εξηγούνται με κάποιο άλλο ιατρικό αίτιο. Συχνά αναφέρονται ως ψυχοσωματικά συμπτώματα άγχους, υπογραμμίζοντας τη σύνδεση μεταξύ της ψυχικής κατάστασης και των σωματικών ενοχλήσεων. Όταν μάλιστα είναι χρόνια, προεξάρχουν στην κλινική εικόνα και η έντασή τους προκαλεί σοβαρή δυσφορία στο άτομο τότε μιλάμε για μια ειδική κατηγορία καταστάσεων στις οποίες έχει εγκατασταθεί η σωματοποίηση και ονομάζονται διαταραχές σωματικών συμπτωμάτων.

Συναισθηματικά συμπτώματα: 1. Υπερβολική ανησυχία ή φόβος. 2. Αίσθημα πανικού. 3. Έντονη ευερεθιστότητα ή θυμός. 4. Αίσθημα έντονης πίεσης ή αδιέξοδου. 5. Αίσθηση απελπισίας ή απογοήτευσης. 6. Υπερένταση (δυσκολία στη χαλάρωση). 7. Υπερβολική ευαισθησία στην κριτική. 8. Αίσθημα «αποσύνδεσης» από τον εαυτό ή το περιβάλλον (αποπροσωποποίηση/αποπραγματοποίηση). ________________________________________ Γνωστικά συμπτώματα: 1. Συνεχείς σκέψεις, υπερανάλυση και αναμάσημα προβλημάτων (rumination). 2. Δυσκολία συγκέντρωσης ή λήψης αποφάσεων. 3. Προβλήματα στη μνήμη 4. Νοητικό μπλοκάρισμα 5. Δυσκολία στη διαχείριση πολλών πληροφοριών. 6. Υπερβολική εστίαση στις αρνητικές σκέψεις. 7. Προσδοκίες αποτυχίας ή αρνητικής έκβασης. 8. Αυτόματες σκέψεις καταστροφικών σεναρίων. ________________________________________ Συμπεριφορικά συμπτώματα: 1. Αποφυγή καταστάσεων ή ανθρώπων που προκαλούν άγχος π.χ. αγοραφοβία 2. Υπερβολική αναζήτηση επιβεβαίωσης. 3. Αύξηση κατανάλωσης αλκοόλ, καφεΐνης ή καπνού. 4. Νευρικές κινήσεις (π.χ. συνεχές κούνημα χεριών ή ποδιών). 5. Εργασιομανία ή υπερβολική απασχόληση με δραστηριότητες. 6. Συχνή ανάγκη για έλεγχο καταστάσεων. 7. Υπερφαγία ή μείωση φαγητού. Όλα τα παραπάνω συμπτώματα άγχους μπορεί να εμφανίζονται παροδικά και σε ήπιο βαθμό, ή έντονα και με διάρκεια στην αγχώδη διαταραχή. Ενώ το άγχος στον άνθρωπο μπορεί να κυμαίνεται σε φυσιολογικά επίπεδα ώστε να μας κινητοποιεί στην καθημερινότητα, στην αγχώδη διαταραχή έχει γίνει υπερβολικό και διαρκές. Ποιες είναι οι διαφορές παθολογικού και φυσιολογικού άγχους; Η εικόνα που ακολουθεί αποτυπώνει τις διαφορές στο φυσιολογικό και το παθολογικό άγχος.

Τι προκαλεί άγχος : αίτια φανερά και αφανή Πιο κοινά άγχη που προκαλούνται από πιο “σαφείς” καταστάσεις μπορεί να είναι : • το εργασιακό • το κοινωνικό • το σχεσιακό • το γενικευμένο • το προσδοκητικό • το άγχος ασθένειας (υποχονδρίαση) • το άγχος επίδοσης (στο σεξ) • το άγχος απόδοσης (σε εξετάσεις) • το αγοραφοβικό Πέρα από τα προαναφερόμενα άγχη που θα μπορούσαν να περιγραφούν και ως πιο άμεσα εμφανή, υπάρχει το βαθύτερο άγχος που είναι λιγότερο συνειδητό ή εντελώς ασυνείδητο. Αφορά απειλές κατά αθέατων και συμβολικών πλευρών του εαυτού μας όπως π.χ. : • τη μη εναρμόνιση μας με εσωτερικευμένα πρότυπα, άκαμπτους ηθικούς κανόνες και ιδεώδη • υπαρξιακές αγωνίες • εσωτερικές συγκρούσεις ή διαδικασίες • άμυνες ώστε να μη βιωθούν συνειδητά πραγματικότητες εσωτερικές ή εξωτερικές που το άτομο δε θέλει να γνωρίζει Μπορεί να είναι πιο χρόνια και δυσεπίλυτα ειδικά (αλλά όχι μόνο) σε άτομα με έντονα νευρωτικό υπόβαθρο (νευρωτισμός). Ορισμένα τέτοια πυρηνικά άγχη αναφέρονται στη συνέχεια : • άγχος θανάτου • για το μέλλον • απώλειας της αγάπης, • εγκατάλειψης, • δέσμευσης, • κατάρρευσης, • απόρριψης, • άγχος αποχωρισμού, • ελέγχου, • αποτυχίας ή/και επιτυχίας • αλλαγής Τέλος το ίδιο ερέθισμα μπορεί να προκαλέσει διαφορετική αντίδραση σε διαφορετικά άτομα. 🔸Απλό παράδειγμα : δε βιώνουν υψηλό άγχος όλοι οι γονείς κατά τις νυχτερινές εξόδους των παιδιών τους. 🔸Άλλο παράδειγμα : η μετακίνηση σε άλλη πολή/χώρα για λόγους σπουδών ή εργασίας προκαλεί συνήθως στους περισσότερους ένα παροδικό στρες ως προς την προσαρμογή τους, το οποίο σύντομα μειώνεται. Για κάποιους όμως αποτελεί αφορμή πυροδότησης υψηλού άγχους ως και αγχώδους διαταραχής. Άγχος οργανικής αιτιολογίας Σε κάποιες περιπτώσεις προκύπτει αγχος χωρίς να οφείλεται σε ψυχολογικά αίτια, αλλά σε σωματικές παθήσεις, επιδράσεις φαρμάκων και αλκοόλ ή ουσίες. Αν και όχι απόλυτοι, υπάρχουν παράγοντες που μας οδηγούν προς μια τέτοια διερεύνηση. • Ηλικία >35 ετών • Απουσία πρότερου ατομικού ή οικογενειακού ιστορικού αγχώδους ή άλλης ψυχικής διαταραχής • Απουσία ψυχοτραυματικών γεγονότων ζωής • Παιδική ηλικία χωρίς αξιοσημείωτο άγχος και φοβίες ή ανεσταλμένη συμπεριφορά σε μη οικείο περιβάλλον • Μειωμένη ανταπόκριση σε αγχολυτική αγωγή ________________________________________

Άγχος και στρες δεν είναι το ίδιο πράγμα Είναι σύνηθες για τους περισσότερους να χρησιμοποιούν τους όρους άγχος και στρες σα να είναι το ίδιο, αλλά βασικά το άγχος διαφέρει από το στρες. Με τον όρο στρες εννοούμε την σύνθετη κατάσταση έκτακτης ανάγκης που εισέρχεται ο οργανισμός όταν απειλείται η φυσιολογική του λειτουργία (ομοιόσταση) από εσωτερικούς (π.χ. μια νόσος) ή εξωτερικούς στρεσσογόνους παράγοντες. Το άγχος έχει την τάση να παραμένει περισσότερο. Αντιθέτως, το στρες έχει παροδική φύση και σταματά όταν εξαφανιστεί ο στρεσσογόνος παράγοντας. Σπύρος Καλημέρης, ψυχίατρος και ψυχοθεραπευτής, MD, MSc, Κλινική εφαρμογή rTMS

Περί αγάπης

Η αγάπη σε μια σχέση δεν είναι απλώς ένα συναθροιστικό συναίσθημα, αλλά μια συνειδητή επιλογή και δέσμευση φροντίδας, αμοιβαίου σεβασμού, ασφάλειας και άνευ όρων αποδοχής. Περιλαμβάνει την έμπρακτη υποστήριξη στα εύκολα και τα δύσκολα, και την ελευθερία να είναι ο καθένας ο αληθινός του εαυτός. Η έννοια της αγάπης αναλύεται συγκεκριμένα στους εξής πυλώνες: • Συναισθηματική Ασφάλεια: Να νιώθεις ότι μπορείς να αφεθείς και να εκφραστείς χωρίς φόβο κριτικής. • Συνεργασία & Επικοινωνία: Η κοινή προσπάθεια για την επίλυση προβλημάτων, έχοντας πάντα στο νου σου την ευημερία του συντρόφου σου. • Οικειότητα & Εμπιστοσύνη: Η βαθιά σύνδεση και η πίστη ότι ο άλλος θα είναι δίπλα σου όποτε τον χρειαστεί Είναι πολύ σημαντικό να διακρίνουμε μια υγιή σχέση από καταστάσεις που χαρακτηρίζονται ως τοξικές ή καταπιεστικές. (ΑΙ).

Συναίσθημα που είναι δύσκολο να το ορίσει κάποιος. Ξεπερνά κατά πολύ τη σωματική οικειότητα ή την σεξουαλική επιθυμία, και Εξάρτηση ή αγάπη;: Η σημασία του να θέτεις υγιή όρια στις σχέσεις Γράφει η Ψυχολόγος Elif Gülçin Demirel μπορεί να συμβεί σε μια νύχτα αλλά χρειάζεται χρόνο για να γίνει πιο δυνατή συγχέου Για μερικούς από εμάς, η λέξη «όρια» μπορεί να ακούγεται ψυχρή, απόμακρη ή σαν κάτι που «σκοτώνει το πνεύμα μιας σχέσης». Ωστόσο, τα όρια είναι αόρατες γραμμές που προστατεύουν τον παλμό μιας σχέσης. Καθορίζουν ποιοι είμαστε, τι μπορούμε να ανεχτούμε και πού πρέπει να προστατεύσουμε τον εαυτό μας. Τα υγιή όρια είναι συμβατά με την αγάπη. Αντίθετα, η εξάρτηση εμφανίζεται όταν τα όρια καταρρέουν με συνέπεια να υποβαθμίζεται αφενός η αίσθηση του εαυτού και αφετέρου αμοιβαίος σεβασμός. οικειότητα. Αν και η αγάπη είναι κάτι μοναδικό για κάθε άνθρωπο, υπάρχουν κάποια στοιχείνα κατανοήσουμε τι είναι η πραγματική Εξάρτηση ή αγάπη; Οι ρομαντικές σχέσεις βασίζονται στην συναισθηματική εγγύτητα, την εμπιστοσύνη και την αμοιβαία υποστήριξη. Η αγάπη περιλαμβάνει το μοίρασμα, την εμπιστοσύνη, την υποστήριξη και τον αμοιβαίο σεβασμό. Ενώ διατηρούνται τα αμοιβαία όρια, τα άτομα παράλληλα σέβονται και την ατομικότητα του άλλου. Ωστόσο, συμπεριφορές που μερικές φορές χαρακτηρίζονται ως «αγάπη» μπορεί στην πραγματικότητα να είναι μη υγιείς πρακτικές που σχετίζονται με συναισθηματική εξάρτηση, απώλεια αυτοεκτίμησης και παραβίαση ορίων. Σε αυτό που ονομάζουμε «εξάρτηση από τη σχέση», ένα άτομο υπερβαίνει την αγάπη και φτάνει σε μια κατάσταση ακόρεστης ανάγκης, αναζητώντας συνεχώς την έγκριση και προβαίνοντας σε ελεγκτικές συμπεριφορές. Οι πράξεις του συντρόφου αρχίζουν να καθορίζουν τα συναισθήματα και την αυτοεκτίμηση του ατόμου. Τέτοιες συμπεριφορές συναρτώνται με τα κλασικά χαρακτηριστικά της εξάρτησης, όπως η εμμονή, η μειωμένη ικανότητα ελέγχου και η λειτουργική υποβάθμιση. Έρευνες δείχνουν ότι οι υπερβολικά εξαρτητικές συμπεριφορές στις σχέσεις σχετίζονται στενά με τους τρόπους ρομαντικής προσκόλλησης και τις δυσκολίες στην αυτορρύθμιση.

Η σημασία των ορίων στις ρομαντικές σχέσεις Τα υγιή όρια είναι ψυχολογικές δομές που βοηθούν στην εξισορρόπηση της αυτονομίας ενός ατόμου με τη συναισθηματική εγγύτητα. Τα σαφώς καθορισμένα όρια σε μια σχέση επιτρέπουν και στους δύο συντρόφους να αισθάνονται ασφαλείς, καθώς τα άτομα μπορούν να διακρίνουν πιο καθαρά πού τελειώνει το «εγώ» και πού αρχίζει το «εμείς». Αυτή η σαφήνεια διευκολύνει τους συντρόφους να συμπεριφέρονται με ευαισθησία και σεβασμό εκατέρωθεν. Τα όρια υποστηρίζουν επίσης τη διαφανή έκφραση των αναγκών, των συναισθημάτων και των προσδοκιών, μειώνοντας την αμφισημία των ρόλων μέσα στη σχέση. Όρια: Προστατεύουν την συναισθηματική και σωματική ασφάλεια. Υποστηρίζουν τον αμοιβαίο σεβασμό, την ανοιχτή επικοινωνία και την κοινή ευθύνη. Μειώνουν την εξάντληση, τη συσσωρευμένη οργή και την τάση να εσωτερικεύονται και να μεγεθύνονται οι συγκρούσεις. Σημάδια ανθυγιεινών ορίων: Ποιες συμπεριφορές αποτελούν προειδοποιητικά σήματα; Σε σχέσεις όπου τα όρια είναι αδύναμα, τα άτομα συχνά δυσκολεύονται να προστατεύσουν τον συναισθηματικό τους χώρο, και οι συμπεριφορές, οι σκέψεις ή οι συναισθηματικές διακυμάνσεις του συντρόφου έχουν σημαντικές επιπτώσεις πάνω τους. Η συνεχής αναζήτηση έγκρισης μπορεί να οδηγήσει τα άτομα να υποτιμήσουν τις δικές τους αποφάσεις και να εξαρτηθούν από την ανατροφοδότηση του συντρόφου τους, αποδυναμώνοντας την αίσθηση της αυτοαποτελεσματικότητάς τους. Επιπλέον, όταν οι φυσικές ανάγκες που σχετίζονται με τον προσωπικό χώρο, τον χρόνο ή το κοινωνικό περιβάλλον περιορίζονται, αυτό μπορεί να υποδηλώνει ότι η σχέση έχει γίνει υπερβολικά συγκεντρωτική. Καθώς τα άτομα δυσκολεύονται να ζητήσουν χρόνο για φιλίες, χόμπι ή ξεκούραση, η ισορροπία μέσα στη σχέση επιδεινώνεται και μπορεί να προκύψει μια αόρατη ανισορροπία ισχύος. Ένας άλλος δείκτης αδύναμων ορίων είναι η ανάληψη υπερβολικής ευθύνης για την επίλυση των προβλημάτων του συντρόφου, κάτι που συχνά αναφέρεται ως ανάληψη του ρόλου του «σωτήρα». Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα άτομα τείνουν να αναβάλλουν τις δικές τους ανάγκες, ενώ κουβαλλούν το συναισθηματικό βάρος του συντρόφου τους. Βέβαια, αυτή η διαδικασία μπορεί να οδηγήσει σε μακροχρόνια συναισθηματική εξάντληση. Επιπλέον, συμπεριφορές όπως η ζήλια, ο έλεγχος, η παρακολούθηση ή η συνεχής επιτήρηση του συντρόφου σηματοδοτούν παραβιάσεις του ατομικού χώρου μέσα στη σχέση7. Αυτές οι συμπεριφορές συχνά τροφοδοτούνται από την ανασφάλεια και μπορεί να δημιουργήσουν σταδιακά συναισθηματική πίεση, ενώ ταυτόχρονα υπονομεύουν την αμοιβαία εμπιστοσύνη. Η αναγνώριση αυτών των σημείων όχι μόνο βοηθά τα άτομα να κατανοήσουν την τρέχουσα κατάσταση της σχέσης τους, αλλά και παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για τους τομείς όπου απαιτούνται αλλαγές. Δημιουργία ισορροπίας στις σχέσεις: Η διαδικασία καθορισμού ορίων Υπάρχουν διάφορα βήματα που μπορούν να βοηθήσουν στην επίτευξη ισορροπίας μεταξύ αυτονομίας και εγγύτητας στις σχέσεις. Αυτά τα πρακτικά βήματα παρέχουν ένα πλαίσιο για τη δημιουργία και τη διατήρηση υγιών ορίων8: Προσδιορίστε τα προσωπικά σας όρια: Καθορίστε ποιες συναισθηματικές, σωματικές, γνωστικές και κοινωνικές πτυχές χρειάζονται προστασία. Αξιολογήστε τα επίπεδα αποδοχής: Αναλύστε ποιες συμπεριφορές είναι βιώσιμες σε τομείς όπως η διαχείριση του χρόνου, η συχνότητα επικοινωνίας, η ιδιωτικότητα, η οικονομική ευθύνη και η σωματική εγγύτητα. Προσδιορίστε τους δείκτες παραβίασης ορίων: Διευκρινίστε τα προσωπικά σας όρια ρωτώντας: «Ποιες συμπεριφορές μου φαίνονται προκλητικές ή εξαντλητικές σε μια σχέση;» Αναπτύξτε συναισθηματική επίγνωση: Κατονομάστε το συναίσθημα που βιώνετε και εξηγήστε τη συναισθηματική του λειτουργία. Για παράδειγμα: «Όταν μου τηλεφωνείς πολύ συχνά, νιώθω έντονη πίεση και αυτό μειώνει την παραγωγικότητά μου στην εργασία.» Χρησιμοποιήστε σαφή και αποφασιστική επικοινωνία: Εκφράστε τα όρια χρησιμοποιώντας τη «γλώσσα του εγώ» και προσδιορίστε τις προσδοκίες συμπεριφοράς. Διατηρήστε τη συνέπεια: Η συνέπεια στη συμπεριφορά είναι απαραίτητη για να είναι αποτελεσματικά τα όρια. Βεβαιωθείτε ότι τα όρια που έχετε θέσει εφαρμόζονται με συνέπεια σε όλες τις καταστάσεις και τα περιβάλλοντα. Παρατηρήστε τη διαδικασία προσαρμογής: Αν και είναι δύσκολη στην αρχή, αυτή η διαδικασία αυξάνει την ασφάλεια και την αυτονομία στη σχέση με την πάροδο του χρόνου. Αξιολογείτε τακτικά αυτή την αλλαγή. Η θεραπεία ζευγαριών και η ατομική θεραπεία είναι αποτελεσματικά εργαλεία για την εκμάθηση και την ενίσχυση των δεξιοτήτων θέσπισης ορίων. Osho: Τι είναι η αγάπη;

Η αγάπη δεν είναι μια σχέση. Η αγάπη σχετίζεται, αλλά δεν αποτελεί σχέση. Μια σχέση είναι κάτι τετελεσμένο. Η σχέση είναι ένα ουσιαστικό. Η τελεία έχει μπει, ο μήνας του μέλιτος έχει τελειώσει.Τώρα δεν υπάρχει καμία χαρά ούτε ενθουσιασμός, τώρα όλα τελείωσαν. Μπορείτε να τη συνεχίσετε, μόνο για να κρατήσε τις υποσχέσεις σας. Μπορείτε να τη συνεχίσετε γιατί είναι άνετη, βολική. Μπορείτε να τη συνεχίσετε γιατί δεν υπάρχει τίποτε άλλο να κάνει κάποιος. Μπορείτε να τη συνεχίσετε γιατί εάν τη διαταράξετε, θα σας δημιουργήσει μεγάλο πρόβλημα. Η διαφορά ανάμεσα στη σχέση και στην αγάπη Σχέση σημαίνει κάτι ολοκληρωμένο, τελειωμένο, κλειστό. Η αγάπη δεν είναι ποτέ σχέση. Η αγάπη σχετίζεται. Είναι πάντα ένα ποτάμι που ρέει, ατέλειωτο. Η αγάπη δεν έχει τέλος. Ο μήνας του μέλιτος αρχίζει, αλλά δεν τελειώνει ποτέ. Δεν είναι σαν ένα μυθιστόρημα που ξεκινά από ένα συγκεκριμένο σημείο και τελειώνει σε ένα συγκεκριμένο σημείο. Πρόκειται για ένα συνεχές φαινόμενο. Οι εραστές τελειώνουν, η αγάπη συνεχίζεται. Είναι ένα συνεχές. Είναι ρήμα, όχι ουσιαστικό. Γιατί να μειώσουμε την ομορφιά της σύνδεσης σε μια σχέση; Γιατί βιαζόμαστε τόσο; Επειδή το να σχετίζεσαι είναι επισφαλές και η σχέση είναι μια ασφάλεια, η σχέση έχει μια βεβαιότητα. Η συσχέτιση είναι απλώς μια συνάντηση δύο ξένων, ίσως μόνο μια διανυκτέρευση και το πρωί λέμε αντίο. Ποιος ξέρει τι θα συμβεί αύριο; Και φοβόμαστε τόσο πολύ, που θέλουμε να την καταστήσουμε βέβαιη, θέλουμε να την κάνουμε προβλέψιμη. Θα θέλαμε το αύριο να είναι σύμφωνα με τις ιδέες μας. Δεν επιτρέπουμε στην ελευθερία να έχει το δικό της λόγο. Έτσι, αμέσως, μειώνουμε κάθε ρήμα σε ένα ουσιαστικό. Η βιασύνη του γάμου Είστε ερωτευμένοι με μια γυναίκα ή έναν άντρα και αμέσως αρχίζετε να σκέφτεστε τον γάμο. Να καταστήσετε τον έρωτα μια νομική σύμβαση. Γιατί; Πώς υπεισέρχεται ο νόμος στην αγάπη; Ο νόμος υπεισέρχεται στην αγάπη γιατί η αγάπη δεν είναι εκεί. Είναι μόνο μια φαντασίωση και ξέρετε ότι η φαντασίωση θα εξαφανιστεί. Προτού εξαφανιστεί, πρέπει να τακτοποιηθείτε. Προτού εξαφανιστεί, πρέπει να κάνετε κάτι ώστε να γίνει αδύνατον να χωρίσετε. Σε έναν καλύτερο κόσμο, με περισσότερους διαλογιστικούς ανθρώπους, με λίγη περισσότερη φώτιση να απλώνεται πάνω στη γη, οι άνθρωποι θα αγαπούν, θα αγαπούν πάρα πολύ, αλλά η αγάπη τους θα παραμείνει μια συγγένεια, όχι μια σχέση. Και δεν λέω ότι η αγάπη τους θα είναι στιγμιαία. Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα η αγάπη τους να πάει βαθύτερα από την αγάπη σας, να έχει υψηλότερη ποιότητα οικειότητας, να έχει περισσότερη ποίηση και ευσέβεια μέσα της. Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα η αγάπη τους να διαρκέσει περισσότερο από τις λεγόμενες σχέσεις σας. Αλλά δεν θα έχει την εγγύηση του νόμου, τω δικαστηρίων, της αστυνομίας. Η εγγύηση θα είναι εσωτερική. Θα είναι μια δέσμευση που θα πηγάζει από την καρδιά, θα είναι μια σιωπηλή κοινωνία. Οικειότητα Εάν σας αρέσει να είστε με κάποιον, θα θέλετε να το απολαύσετε όλο και περισσότερο. Αν απολαμβάνετε την οικειότητα, θα θέλετε να εξερευνήσετε την οικειότητα όλο και περισσότερο. Υπάρχουν μερικά άνθη αγάπης που ανθίζουν μόνο μετά από μακρά οικειότητα. Υπάρχουν και εποχικά λουλούδια. Μέσα σε έξι εβδομάδες είναι εκεί στον ήλιο, αλλά μέσα σε έξι εβδομάδες χάνονται για πάντα. Υπάρχουν λουλούδια που παίρνουν χρόνια για να ανθίσουν και υπάρχουν λουλούδια που συνεχίζουν να ανθίζουν για πολλά χρόνια. Όσο περισσότερο χρόνο χρειάζεται το άνθος, τόσο πιο βαθιά πάνε οι ρίζες του. Πρέπει όμως η αγάπη να αποτελεί μια δέσμευση από μια καρδιά σε μια άλλη καρδιά. Δεν χρειάζεται καν να εκφωνηθεί, γιατί το να το εκφράσουμε ρητά είναι σαν το βεβηλώνουμε. Πρέπει να είναι μια σιωπηλή δέσμευση: στα μάτια, στην καρδιά, από ύπαρξη σε ύπαρξη. Πρέπει να γίνει κατανοητή, όχι να ειπωθεί. Είναι τόσο άσχημο να βλέπεις ανθρώπους να πηγαίνουν στην εκκλησία ή στο δικαστήριο για να παντρευτούν. Είναι τόσο άσχημο, τόσο απάνθρωπο. Δείχνει ότι δεν μπορούν να εμπιστευτούν τον εαυτό τους, εμπιστεύονται τις Αρχές περισσότερο από ό,τι εμπιστεύονται τη δική τους εσωτερική φωνή. Δείχνει ότι επειδή δεν μπορούν να εμπιστευτούν την αγάπη τους, εμπιστεύονται τον νόμο. Μην παίρνετε ο ένας τον άλλο ως δεδομένο Ξεχάστε τις σχέσεις και μάθετε πώς να σχετίζεστε. Μόλις βρεθείτε σε μια σχέση, θα αρχίσετε να παίρνετε ο ένας τον άλλο ως δεδομένο. Αυτό καταστρέφει όλες τις σχέσεις αγάπης. Η γυναίκα νομίζει ότι ξέρει τον άντρα, ο άντρας νομίζει ότι ξέρει τη γυναίκα. Κανείς δε ξέρει κανέναν! Είναι αδύνατον να γνωρίζουμε τον άλλο, ο άλλος παραμένει ένα μυστήριο. Και το να πάρει κανείς τον άλλο ως δεδομένο είναι προσβλητικό, ασεβές.{…[

Πώς φαίνεται η αληθινή αγάπη Η αληθινή αγάπη δεν φωνάζει• φαίνεται μέσα από την ηρεμία, τη σταθερότητα και την έμπρακτη φροντίδα. Δεν σε εξαντλεί και δεν σε περιορίζει, αλλά σε κάνει να νιώθεις ασφαλής, αποδεκτός και ελεύθερος να είσαι ο πραγματικός σου εαυτός, χωρίς φόβο κριτικής΄. Τα πιο χαρακτηριστικά σημάδια της περιλαμβάνουν: • Αμοιβαίος Σεβασμός & Κατανόηση: Ο σύντροφός σου σε ακούει ουσιαστικά, υποστηρίζει τα όνειρά σου και σέβεται τις ανάγκες σου, ακόμη κι αν διαφωνείτε σε κάποια θέματα. • Έμπρακτη Στήριξη: Δεν μένει στα λόγια. Είναι δίπλα σου στα δύσκολα και στα εύκολα, προσφέροντας βοήθεια και παρηγοριά όταν τη χρειάζεσαι. • Ειλικρίνεια & Εμπιστοσύνη: Μπορείτε να επικοινωνήσετε ανοιχτά για τα συναισθήματα και τις ανησυχίες σας, νιώθοντας σιγουριά για τη σχέση σας • Αποδοχή: Σε αγαπάει γι' αυτό που είσαι, μαζί με τα ελαττώματά σου, και δεν προσπαθεί να σε αλλάξει. 10 Αλήθειες για την Αγάπη ( https://retselis-therapy.gr/10-alitheies-gia-tin-agapi/) 1. Η αγάπη σου επιτρέπει να είσαι ο εαυτός σου. Όταν αγαπάς και αγαπιέσαι αληθινά, δε χρειάζεται να προσποιείσαι. Νιώθεις ελεύθερος να δείξεις ποιος πραγματικά είσαι, χωρίς φόβο και προσωπείο. 2. Η αγάπη δεν είναι μόνο να δίνεις, αλλά και να δέχεσαι. Δεν είναι μονόδρομος. Η πραγματική αγάπη υπάρχει εκεί όπου υπάρχει αμοιβαία φροντίδα και υποστήριξη. 3. Όταν δίνεις με την καρδιά σου, η αγάπη επιστρέφει. Δεν έχει σημασία αν επιστρέφει από το ίδιο άτομο ή από αλλού. Η αγάπη έχει τον τρόπο της να πολλαπλασιάζεται. 4. Η αγάπη σε βοηθά να αφήσεις το Εγώ σου στην άκρη. Όταν αγαπάς πραγματικά, δεν έχει σημασία ποιος έχει δίκιο, ποιος θα κάνει το πρώτο βήμα ή ποιος θα «βγει από πάνω». Μαλακώνεις, χαλαρώνεις και αφήνεσαι. 5. Η αγάπη δε χρειάζεται αποδείξεις ή «κουτάκια». Δεν μετριέται σε δώρα και μεγάλες χειρονομίες, αλλά στις μικρές στιγμές, στο βλέμμα, στην παρουσία, στο «είμαι εδώ για σένα». 6. Η αγάπη προσθέτει και δεν αφαιρεί. Η αληθινή αγάπη ρέει αβίαστα, χωρίς να σε βαραίνει ή να σε εξαντλεί. 7. Η αγάπη δε φυλακίζει, δεν περιορίζει, δεν πνίγει. Δεν έχει χώρο για ζήλια, έλεγχο ή παιχνίδια εξουσίας. Όταν αγαπάς πραγματικά, θες ο άλλος να είναι ελεύθερος, όχι κτήμα σου. 8. Η αγάπη σε ξυπνά και σε κάνει πιο δυνατό. Δεν περιορίζεσαι, αλλά ανθίζεις. 9. Η αγάπη ταιριάζει παντού. Στις σχέσεις, στη δουλειά, στην καθημερινότητα. Είναι μια ενέργεια που, αν την αφήσεις, γεμίζει τη ζωή σου. 10. Η αγάπη δεν είναι τα πράγματα που προσφέρεις, αλλά το συναίσθημα που δίνεις. Μπορείς να αγαπήσεις κάποιον βαθιά, ακόμα κι αν δεν του δώσεις τίποτα υλικό. Γιατί η αγάπη είναι πρώτα από όλα κάτι που νιώθεις. Όσο πιο γρήγορα μάθουμε να αγαπάμε, τόσο πιο όμορφες σχέσεις θα έχουμε. Με τους άλλους, αλλά κυρίως με τον εαυτό μας. Αγάπη: Η τροφή της ψυχής

της Ηλέκτρας Αστέρη Καθημερινά φροντίζουμε να έχουμε επαρκή τροφή για το σώμα μας, αφού είναι πρωταρχική ανάγκη. Παράλληλα όμως δεν φροντίζουμε να εξασφαλίσουμε την τροφή που χρειάζεται η ψυχή μας και αυτό είναι κάτι που έχει ολέθριες συνέπειες. Η έλλειψη ψυχικής τροφής μπορεί να σε μετατρέψει σε κακόκεφο, στρυφνό και αρνητικό άνθρωπο χωρίς να είσαι. Ο άνθρωπος από την στιγμή που γεννιέται έως και την στιγμή που πεθαίνει έχει ανάγκη την αγάπη και την αποδοχή των άλλων. Όταν αυτό λείπει τότε τα πράγματα δεν πάνε και πολύ καλά. Η έλλειψη αγάπης σηματοδοτεί πολλές αναποδιές καθώς ο άνθρωπος που την βιώνει, νιώθει άσχημα και τίποτα από όλα όσα έχει ή κάνει δεν τον γεμίζουν. Οι τρόποι για να πάρεις αγάπη είναι απροσμέτρητοι και μπορείς να ανακαλύπτεις νέους μέρα με την μέρα. Στην περίπτωση που μπορείς να πάρεις την αγάπη που αναζητά η ψυχή σου από τους γύρω σου, μην χάνεις ευκαιρία. Πάρε την αγκαλιά που σου χαρίζει απλόχερα καθημερινά η μητέρα σου, δέξου τον καλό λόγο του συναδέλφου στην δουλειά και πες του και εσύ έναν, καλημέρισε στον γείτονα που σε χαιρετάει συνεχώς αλλά εσύ γυρίζεις το κεφάλι. Μην χάνεις ευκαιρία για να πάρεις αγάπη από το σύμπαν που είναι πάντα έτοιμο να σου δώσει. Στην περίπτωση που “νομίζεις” πως δεν μπορείς να πάρεις αγάπη από τίποτα και από κανέναν, σε διαβεβαιώνω πως λανθάνεις. Επειδή όμως δεν θέλω να διαφωνήσω μαζί σου, βρήκα έναν καλύτερο τρόπο για να σε πείσω πως δεν έχεις ανάγκη κανέναν για να ταΐσεις την ψυχή σου. Μάθε πως η μεγαλύτερη παραγωγή αγάπης γίνεται εντός μας. Μην ζητήσεις από κάποιον να σε αγκαλιάσει, κάν’ το εσύ πρώτος. Μην ζητήσεις από κάποιον να σε κάνει να νιώσεις καλά, κάν’ το εσύ για κάποιον άλλον. Μην πάρεις και τα δύο καρβέλια ψωμί στο σπίτι σου σήμερα, δώσε το ένα στον άστεγο που κοιμάται στο παγκάκι, απέναντι από το σπίτι σου. Βρες τρόπους που σε γεμίζουν αγάπη και τάισε την ψυχή σου και τους γύρω σου. Κάνε τον κόσμο λίγο καλύτερο. Μόνο εσύ μπορείς. Μόνο μαζί μπορούμε. https://enallaktikidrasi.com/2016/05/agaph-h-trofh-ths-cyxhs/

Αγάπάμε, όταν δεν πληγώνουμε την αγάπη Γ.Ριτσος - Να αγαπάς αυτούς που δεν πληγώνουν την αγάπη. Ν’ αγαπάς εκείνους που κρατούν τη φωτιά αναμμένη σε νύχτες βαριές, γεμάτες σιωπή. Εκείνους που δεν φοβούνται τη διαύγεια του αισθήματος, που δεν θρυμματίζουν τις λέξεις στα χέρια τους σαν γυαλί φτηνό. Να αγαπάς εκείνους που μιλούν με πράξεις, που το “σ’ αγαπώ” τους έχει βάρος, όχι σαν φύλλο στον άνεμο, αλλά σαν θεμέλιο που δεν γκρεμίζεται. Γιατί η αγάπη δεν είναι παιχνίδι, δεν αντέχει τις πρόχειρες καρδιές. Είναι χώμα γόνιμο για όποιον ξέρει να δίνει χωρίς να περιμένει αντάλλαγμα. Όλη η ζωή του ανθρώπου είναι βασισμένη στην επικράτηση έναντι του άλλου. Έτσι ικανοποιείται το ένστικτο. Η χειρότερη έκφραση αυτής της ανάγκης είναι ο πόλεμος, ο φόνος, η εσκεμμένη προσπάθεια ενός ανθρώπου να κάνει κακό σε έναν άλλον. Και έπειτα η αδικία, το μίσος, η οργή. Άλλες φορές πάλι, η ανάγκη για επικράτηση εκφράζεται εξευγενισμένα, με παιχνίδια, αθλητισμό, ευγενή άμιλλα. Κάποιος χάνει, κάποιος κερδίζει. Γιατί άραγε; Μπορείτε να φανταστείτε παιχνίδι στο οποίο να μην υπάρχει νικητής και ηττημένος; Θα είχε καμία αξία; Σας έχει τύχει ποτέ να θέλετε να παίξετε για να χάσετε; Μάλλον όχι. Εκτός κι αν σας πουν ότι αν χάσετε, θα κερδίσετε. Όλη η ζωή μας είναι χτισμένη πάνω στην επικράτηση έναντι των άλλων. Για να ικανοποιήσουμε το αίσθημα σπουδαιότητάς μας. Πίσω από την κραυγή για αναγνώριση κρύβεται μια ανάγκη. Η αγάπη. Ένα συναίσθημα. H αγάπη. Όλα τα άλλα θετικά συναισθήματα είναι παραλλαγές της αγάπης. Και όλα τα αρνητικά συναισθήματα, μίσος, οργή, θυμός, είναι παραλλαγές του φόβου ότι δεν αγαπιόμαστε αρκετά ή δεν θα αγαπηθούμε στο μέλλον. Φαίνεται παράδοξο, αλλά είμαστε διατεθειμένοι να χάσουμε την αγάπη για να κερδίσουμε την αγάπη. Μιλάμε άσχημα στον σύντροφό μας, τον επιπλήττουμε γιατί δεν μας δίνει σημασία (κραυγή για να λάβουμε αγάπη) και στο τέλος εκείνος μας αφήνει μην μπορώντας να ανεχθεί τη συμπεριφορά μας (απώλεια αγάπης). Κι όλα αυτά, γιατί ψάχνουμε την επικράτηση με λάθος τρόπο. Τι θα λέγατε να ζητάμε την αγάπη, προσφέροντας αγάπη; Όχι απαιτώντας την; Η επικράτηση έπειτα είναι διπλή, δίσημη. Νικητής και ηττημένος δεν υπάρχουν. Νικούν και οι δυο, όταν νικά ο ένας, καταρρακώνονται και οι δυο, όταν καταρρακώνεται ο ένας. Στέκονται όρθιοι μαζί, όταν σηκώνεται ο ένας. Το μαζί της αγάπης είναι ένα άλλο, ένα. Η επικράτηση της αγάπης είναι η μόνη για την οποία έχει νόημα να πασχίζουμε.

Τάσος Λειβαδίτης: «Μάθε να αγαπάς αυτούς που δεν πληγώνουν την αγάπη»

Έμαθες να έλκεσαι από τα δύσκολα. Έμαθες να έλκεσαι από ανθρώπους που σε πλήγωναν εύκολα, που δεν δίσταζαν να σου πουν όχι, που δεν σε φρόντιζαν όσο θα ήθελες. Έμαθες να έλκεσαι από ανθρώπους που ενώ γνώριζες ότι δεν είσαι ευτυχισμένος, ευτυχισμένη, παρέμενες και το ονόμαζες σχέση. Παλιά έλεγες ότι αξίζεις περισσότερα, σταδιακά όμως σταμάτησες να το λες. Τον ξέχασες τον εαυτό σου. Δικαιολογούσες όλες τις συμπεριφορές των άλλων. Έμαθες να εφευρίσκεις δικαιολογίες για όλες τις συμπεριφορές, για όλα τα λόγια, για αυτά που σε πλήγωναν. Έμαθες να λες ότι γίνεσαι πιο δυνατός, πιο δυνατή έτσι. Έμαθες να προσπαθείς να σώσεις, ακόμα και αυτά που δεν σώζονται. Προσπαθούσες για χρόνια να πείσεις τον εαυτό σου ότι έτσι είναι οι σχέσεις. Δύσκολες, πρέπει πάντα να καταλαβαίνεις τον άλλον, απαιτούν μόνιμα συμβιβασμούς και μόνιμα έπρεπε να προσφέρεις εσύ. Να σου πω όμως κάτι; Δεν είναι έτσι οι σχέσεις. Έμαθες να αγαπάς όσους πληγώνουν την αγάπη, όσους πλήγωναν εσένα. Ονόμαζες το λίγο πολύ και πάντα δικαιολογούσες. Πάντα έλεγες ότι καταλαβαίνεις τους άλλους και ότι στην αγάπη πρέπει πάντα να ακούμε. Να σου πω όμως κάτι; Δεν είναι αυτό αγάπη. Στην αγάπη προσφέρουν και οι δύο, νιώθουν και οι δύο, ακούνε και οι δύο, φροντίζουν και θαυμάζουν και οι δύο, ρωτάνε και οι δύο, ενδιαφέρονται και οι δύο, είναι παρόντες και οι δύο, επιδιώκουν και οι δύο, προσφέρουν και οι δύο, θέλουν τη σχέση έμπρακτα και οι δύο. Δεν πληγώνουν. Δεν μειώνουν. Δεν παραμελούν. Δεν αγνοούν. Δείχνουν, με λίγα ή με πολλά, δεν έχει σημασία. Σέβονται. Και είναι τόσο όμορφο να σε σέβονται, να σε θαυμάζουν, να σου λένε πόσο όμορφος είσαι ή πόσο όμορφο είναι αυτό που έφτιαξες. Σταμάτησε να δικαιολογείς και να αρκείσαι στα λίγα. Φρόντισε τον εαυτό σου και αγάπησέ τον μέσα από τις επιλογές σου. Μην περιμένεις μία γιορτή για να σου δείξει ο άλλος αν σε αγαπάει. Αγάπη σημαίνει να σου δείχνω καθημερινά ότι αξίζω εγώ να είμαι δίπλα σου. «Η αγάπη είναι το τώρα, το παρόν. Όταν αγαπάς, δεν πρόκειται να ακολουθήσεις κανέναν. Η αγάπη δεν υπακούει» [Πηγή: www.doctv.gr]

Έριχ Φρομ – Η τέχνη της αγάπης: τι μας κρατά μακριά από το να μάθουμε να αγαπάμε; Δεν υπάρχει καμία δραστηριότητα και κανένα εγχείρημα, το οποίο να ξεκινά με τέτοιες τεράστιες ελπίδες και προσδοκίες και παρόλα αυτά να αποτυγχάνει τόσο τακτικά, όσο η αγάπη. Αν αγαπάμε χωρίς να ξέρουμε τον τρόπο να αγαπάμε, πληγώνουμε τον άνθρωπο που αγαπάμε, συμβουλεύει ο μεγάλος δάσκαλος του Zen, Thich Nhat Hahn, με την καταπληκτική του πραγματεία για το πώς να αγαπάμε – ένα συναίσθημα βαθύτατα δυσάρεστο στο πλαίσιο των πολιτιστικών μας μύθων, που παρουσιάζουν την αγάπη ως κάτι που συμβαίνει σε εμάς παθητικά και τυχαία, κάτι το οποίο μας συλλαμβάνει προ εκπλήξεως και που μας χτυπάει σαν βέλος, παρά ως μια δεξιότητα που επιτυγχάνεται με την ίδια εμπρόθετη πρακτική όπως οποιαδήποτε άλλη επιδίωξη των ανθρώπινων επιτευγμάτων. Η αποτυχία μας να αναγνωρίσουμε αυτή την πτυχή της ικανότητας του να αγαπάμε, είναι ίσως ο πρωταρχικός λόγος για τον οποίο η αγάπη είναι τόσο αλληλένδετη με την απογοήτευση. Αυτό εξετάζει στο αριστούργημα του 1956 «Η Τέχνη της Αγάπης» ο μεγάλος Γερμανός κοινωνικός ψυχολόγος, ψυχαναλυτής και φιλόσοφος Έριχ Φρομ (23 Μαρτίου 1900-18 Μαρτίου 1980), μια μελέτη της αγάπης η οποία παρουσιάζεται ως δεξιότητα που πρέπει να καλλιεργηθεί, όπως καλλιεργούν οι μαθητές τις δεξιότητές τους για να γίνουν άριστοι καλιτέχνες, απαιτώντας έτσι από τον ασκούμενο τόσο γνώση όσο και προσπάθεια. Ο Φρομ γράφει: Αυτό το βιβλίο… θέλει να δείξει ότι η αγάπη δεν είναι ένα συναίσθημα στο οποίο μπορεί αληθινά να παραδοθεί ο καθένας, ανεξάρτητα από το επίπεδο ωριμότητάς του. Θέλει να πείσει τον αναγνώστη ότι όλες οι προσπάθειές του για αγάπη είναι στα όρια της αποτυχίας, εκτός αν προσπαθήσει να αναπτύξει πιο ενεργά και τη συνολική του προσωπικότητα, ώστε να επιτύχει έναν ουσιαστικό προσανατολισμό. Η ικανοποίηση στην ατομική αγάπη, δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς την ικανότητα του ατόμου να αγαπάει και το διπλανό του και βέβαια, δεν μπορεί να επιτευχθεί και χωρίς αληθινή ταπεινοφροσύνη, θάρρος, πίστη και πειθαρχία. Σε μια κουλτούρα που τα χαρακτηριστικά αυτά είναι σπάνια, η επίτευξη της ικανότητας για αγάπη παραμένει σπάνιο επίτευγμα. Κράτα με σφιχτά Ο Φρομ θεωρεί στρεβλωμένη την αντίληψή μας για την αγάπη: Οι περισσότεροι άνθρωποι εστιάζουν στο πρόβλημα της αγάπης κυρίως ως το πώς να αγαπηθούν, αντί να εστιάζουν στο πώς να αγαπούν οι ίδιοι, δηλαδή στις ικανότητές τους να αγαπούν. Ως εκ τούτου, το πρόβλημα τίθεται ως προς το πώς να αγαπηθούν, πώς να γίνουν αξιαγάπητοι. Οι άνθρωποι πιστεύουν ότι η αγάπη είναι εύκολη, αλλά στην πραγματικότητα είναι δύσκολο να βρούμε το σωστό αντικείμενο της αγάπης ή να αγαπηθούμε από αυτό. Η δυσκολία αυτής της θέσης οφείλεται σε διάφορους λόγους, οι οποίοι βασίζονται στην ανάπτυξη της σύγχρονης κοινωνίας. Ένας λόγος είναι η τεράστια αλλαγή που συνέβη στον 20ο αιώνα όσο αφορά στο σεβασμό για την επιλογή του αντικειμένου της αγάπης. Η εμμονή μας για την επιλογή του αντικειμένου αγάπης, υποστηρίζει ο Fromm, έχει προκαλέσει ένα είδος σύγχυσης μεταξύ της αρχικής εμπειρίας του έρωτα και της μόνιμης κατάστασης της αγάπης ή αλλιώς θα μπορούσαμε να πούμε στην παγίωση της αγάπης, κάτι που ο Στένταλ έλεγε πριν από έναν αιώνα περίπου στη θεωρία του για την «κρυστάλλωση» του έρωτα. Ο Φρομ μιλά για τον κίνδυνο να κάνουμε λάθος όταν θεωρούμε ότι ο ενθουσιασμός του έρωτα, είναι η ουσία της αγάπης: Δύο άνθρωποι που ήταν ξένοι, όπως όλοι μας, έριξαν ξαφνικά τον τοίχο ανάμεσά τους και ένιωσαν κοντά, ένιωσαν να γίνονται ένα, έζησαν αυτή τη στιγμή της “συνάντησης”, η οποία είναι μία από τις πιο αναζωογονητικές και συναρπαστικές εμπειρίες στη ζωή. Είναι ακόμα πιο υπέροχο και αξιοθαύμαστο για τα πρόσωπα που έχουν μείνει απομονωμένα στη ζωή τους, χωρίς αγάπη. Αυτό το θαύμα της ξαφνικής οικειότητας, συχνά διευκολύνεται αν συνδυάζεται με ή προκαλείται από σεξουαλική έλξη και ολοκλήρωση. Ωστόσο, αυτός ο τύπος αγάπης, από τη φύση του δεν διαρκεί. Τα δύο πρόσωπα αρχίζουν να γνωρίζονται καλά, η οικειότητα τους φθείρει το μαγικό χαρακτήρα του έρωτα, μέχρι που φτάνουν στον ανταγωνισμό, τις απογοητεύσεις, την αμοιβαία πλήξη η οποία και σκοτώνει ό,τι έχει απομείνει από τον αρχικό ενθουσιασμό. Ωστόσο, στην αρχή του έρωτα τους δεν τα γνωρίζουν όλα αυτά: στην πραγματικότητα, θεωρούν την μαγεία του παραμυθιού, τη στιγμή που είναι «τρελοί» ο ένας για τον άλλον, σαν την απόδειξη της έντασης της αγάπης τους, ενώ κάτι τέτοιο στο τέλος μπορεί να αποδείξει το βαθμό της προηγούμενης μοναξιάς τους. Δεν υπάρχει σχεδόν καμία δραστηριότητα και κανένα εγχείρημα, το οποίο να ξεκινά με τέτοιες τεράστιες ελπίδες και προσδοκίες και όμως, να αποτυγχάνει τόσο τακτικά όσο η αγάπη Ο μόνος τρόπος να μειώσουμε το ιστορικό της αποτυχίας, υποστηρίζει ο Φρομ, είναι να εξετάσουμε τους λόγους που μας οδήγησαν στην παρέκκλιση των πεποιθήσεών μας για την αγάπη και της πραγματικότητας όταν αγαπήσαμε. Αυτή η εξέταση, πρέπει να περιλαμβάνει την αναγνώριση της αγάπης ως μια πρακτική και όχι ως μια αδικαιολόγητη χάρη. Ο Φρομ γράφει: Το πρώτο βήμα που πρέπει να κάνουμε είναι να συνειδητοποιήσουμε ότι η αγάπη είναι τέχνη, όπως και η ζωή είναι τέχνη. Αν θέλουμε να μάθουμε πώς να αγαπάμε, πρέπει να προχωρήσουμε με τον ίδιο τρόπο που πρέπει να προχωρήσουμε αν θέλουμε να μάθουμε οποιαδήποτε άλλη τέχνη, όπως μουσική, ζωγραφική, ξυλουργική ή την τέχνη της ιατρικής ή της μηχανικής. Ποια είναι τα απαραίτητα βήματα για την εκμάθηση οποιασδήποτε τέχνης; Η διαδικασία εκμάθησης μιας τέχνης μπορεί να χωριστεί σε δύο μέρη: το ένα μέρος είναι η κατάκτηση της θεωρίας και το άλλο η κατάκτηση της πρακτικής. Αν θέλω να μάθω την τέχνη της ιατρικής, πρέπει πρώτα να γνωρίζω τις αρχές του ανθρώπινου σώματος και για τις διάφορες ασθένειες. Όταν όμως έχω, μόνο αυτή τη θεωρητική γνώση, δεν είμαι καθόλου ικανός στην τέχνη της ιατρικής. Θα γίνω δάσκαλος σε αυτή την τέχνη μόνο μετά από μια σπουδαία πρακτική, μέχρι τη στιγμή που τα αποτελέσματα της θεωρητικής μου γνώσης και τα αποτελέσματα της πρακτικής μου να μεταβολίζονται σε ένα: στη διαίσθησή μου, στην ουσία της κατάκτησης οποιασδήποτε τέχνης. Τι σημαίνει η επιλογή του συντρόφου μας Αλλά, εκτός από την εκμάθηση της θεωρίας και της πρακτικής, υπάρχει ένας τρίτος παράγοντας απαραίτητος για να κατακτήσει κανείς οποιαδήποτε τέχνη: η κατάκτηση της τέχνης πρέπει να είναι ένα ζήτημα απολύτου ενδιαφέροντος. Δεν πρέπει να υπάρχει τίποτε άλλο στον κόσμο πιο σημαντικό από την τέχνη που σας αφορά. Αυτό ισχύει για τη μουσική, την ιατρική, την ξυλουργική και για την αγάπη. Και ίσως εδώ βρίσκεται η απάντηση στο ερώτημα του γιατί οι άνθρωποι στην κοινωνία μας προσπαθούν τόσο σπάνια να μάθουν αυτή την τέχνη, παρά τις προφανείς αποτυχίες και προσπάθειές τους. Παρά τη βαθιά επιθυμία για αγάπη, όλα σχεδόν τα άλλα θεωρούνται πιο σημαντικά από την αγάπη: η επιτυχία, το κύρος, τα χρήματα, η εξουσία… σχεδόν όλη η ενέργεια μας χρησιμοποιείται για την εκμάθηση του τρόπου επίτευξης αυτών των στόχων και σχεδόν κανένας δεν προσπαθεί για να μάθει την τέχνη της αγάπης. Στο υπόλοιπο βιβλίο της διαχρονικά εξαιρετικής «Τέχνης της Αγάπης», ο Φρομ συνεχίζει να διερευνά τις παρανοήσεις και τα πολιτιστικά ψεύδη που μας κρατούν μακριά από την κατοχή αυτής της υπέρτατης ανθρώπινης ικανότητας, περιγράφοντας τόσο τη θεωρία όσο και την πρακτική της, με εξαιρετική εμβάθυνση στην πολυπλοκότητα της καρδιάς του ανθρώπου. Πηγή: Aπόδοση: Χρύσα Καριεντίδου, Ψυχολόγος https://www.psychologynow.gr/arthra-

Η αγάπη σε μια σχέση δεν είναι απλώς ένα συναθροιστικό συναίσθημα, αλλά μια συνειδητή επιλογή και δέσμευση φροντίδας, αμοιβαίου σεβασμού, ασφάλειας και άνευ όρων αποδοχής. Περιλαμβάνει την έμπρακτη υποστήριξη στα εύκολα και τα δύσκολα, και την ελευθερία να είναι ο καθένας ο αληθινός του εαυτός. Η έννοια της αγάπης αναλύεται συγκεκριμένα στους εξής πυλώνες: • Συναισθηματική Ασφάλεια: Να νιώθεις ότι μπορείς να αφεθείς και να εκφραστείς χωρίς φόβο κριτικής. • Συνεργασία & Επικοινωνία: Η κοινή προσπάθεια για την επίλυση προβλημάτων, έχοντας πάντα στο νου σου την ευημερία του συντρόφου σου. • Οικειότητα & Εμπιστοσύνη: Η βαθιά σύνδεση και η πίστη ότι ο άλλος θα είναι δίπλα σου όποτε τον χρειαστεί Είναι πολύ σημαντικό να διακρίνουμε μια υγιή σχέση από καταστάσεις που χαρακτηρίζονται ως τοξικές ή καταπιεστικές. (ΑΙ). πλναίσθημα που είναι δύσκολο να το ορίσει κάποιος. Ξεπερνά κατά πολύ τη σωματική οικειότητα ή την σεξουαλική επιθυμία, και Εξάρτηση ή αγάπη;: Η σημασία του να θέτεις υγιή όρια στις σχέσεις Γράφει η Ψυχολόγος Elif Gülçin Demirel μπορεί να συμβεί σε μια νύχτα αλλά χρειάζεται χρόνο για να γίνει πιο δυνατή συγχέου Για μερικούς από εμάς, η λέξη «όρια» μπορεί να ακούγεται ψυχρή, απόμακρη ή σαν κάτι που «σκοτώνει το πνεύμα μιας σχέσης». Ωστόσο, τα όρια είναι αόρατες γραμμές που προστατεύουν τον παλμό μιας σχέσης. Καθορίζουν ποιοι είμαστε, τι μπορούμε να ανεχτούμε και πού πρέπει να προστατεύσουμε τον εαυτό μας. Τα υγιή όρια είναι συμβατά με την αγάπη. Αντίθετα, η εξάρτηση εμφανίζεται όταν τα όρια καταρρέουν με συνέπεια να υποβαθμίζεται αφενός η αίσθηση του εαυτού και αφετέρου αμοιβαίος σεβασμός. οικειότητα. Αν και η αγάπη είναι κάτι μοναδικό για κάθε άνθρωπο, υπάρχουν κάποια στοιχείνα κατανοήσουμε τι είναι η πραγματική Εξάρτηση ή αγάπη; Οι ρομαντικές σχέσεις βασίζονται στην συναισθηματική εγγύτητα, την εμπιστοσύνη και την αμοιβαία υποστήριξη. Η αγάπη περιλαμβάνει το μοίρασμα, την εμπιστοσύνη, την υποστήριξη και τον αμοιβαίο σεβασμό. Ενώ διατηρούνται τα αμοιβαία όρια, τα άτομα παράλληλα σέβονται και την ατομικότητα του άλλου. Ωστόσο, συμπεριφορές που μερικές φορές χαρακτηρίζονται ως «αγάπη» μπορεί στην πραγματικότητα να είναι μη υγιείς πρακτικές που σχετίζονται με συναισθηματική εξάρτηση, απώλεια αυτοεκτίμησης και παραβίαση ορίων. Σε αυτό που ονομάζουμε «εξάρτηση από τη σχέση», ένα άτομο υπερβαίνει την αγάπη και φτάνει σε μια κατάσταση ακόρεστης ανάγκης, αναζητώντας συνεχώς την έγκριση και προβαίνοντας σε ελεγκτικές συμπεριφορές. Οι πράξεις του συντρόφου αρχίζουν να καθορίζουν τα συναισθήματα και την αυτοεκτίμηση του ατόμου. Τέτοιες συμπεριφορές συναρτώνται με τα κλασικά χαρακτηριστικά της εξάρτησης, όπως η εμμονή, η μειωμένη ικανότητα ελέγχου και η λειτουργική υποβάθμιση. Έρευνες δείχνουν ότι οι υπερβολικά εξαρτητικές συμπεριφορές στις σχέσεις σχετίζονται στενά με τους τρόπους ρομαντικής προσκόλλησης και τις δυσκολίες στην αυτορρύθμιση. Η σημασία των ορίων στις ρομαντικές σχέσεις Τα υγιή όρια είναι ψυχολογικές δομές που βοηθούν στην εξισορρόπηση της αυτονομίας ενός ατόμου με τη συναισθηματική εγγύτητα. Τα σαφώς καθορισμένα όρια σε μια σχέση επιτρέπουν και στους δύο συντρόφους να αισθάνονται ασφαλείς, καθώς τα άτομα μπορούν να διακρίνουν πιο καθαρά πού τελειώνει το «εγώ» και πού αρχίζει το «εμείς». Αυτή η σαφήνεια διευκολύνει τους συντρόφους να συμπεριφέρονται με ευαισθησία και σεβασμό εκατέρωθεν. Τα όρια υποστηρίζουν επίσης τη διαφανή έκφραση των αναγκών, των συναισθημάτων και των προσδοκιών, μειώνοντας την αμφισημία των ρόλων μέσα στη σχέση. Όρια: Προστατεύουν την συναισθηματική και σωματική ασφάλεια. Υποστηρίζουν τον αμοιβαίο σεβασμό, την ανοιχτή επικοινωνία και την κοινή ευθύνη. Μειώνουν την εξάντληση, τη συσσωρευμένη οργή και την τάση να εσωτερικεύονται και να μεγεθύνονται οι συγκρούσεις. Σημάδια ανθυγιεινών ορίων: Ποιες συμπεριφορές αποτελούν προειδοποιητικά σήματα; Σε σχέσεις όπου τα όρια είναι αδύναμα, τα άτομα συχνά δυσκολεύονται να προστατεύσουν τον συναισθηματικό τους χώρο, και οι συμπεριφορές, οι σκέψεις ή οι συναισθηματικές διακυμάνσεις του συντρόφου έχουν σημαντικές επιπτώσεις πάνω τους. Η συνεχής αναζήτηση έγκρισης μπορεί να οδηγήσει τα άτομα να υποτιμήσουν τις δικές τους αποφάσεις και να εξαρτηθούν από την ανατροφοδότηση του συντρόφου τους, αποδυναμώνοντας την αίσθηση της αυτοαποτελεσματικότητάς τους. Επιπλέον, όταν οι φυσικές ανάγκες που σχετίζονται με τον προσωπικό χώρο, τον χρόνο ή το κοινωνικό περιβάλλον περιορίζονται, αυτό μπορεί να υποδηλώνει ότι η σχέση έχει γίνει υπερβολικά συγκεντρωτική. Καθώς τα άτομα δυσκολεύονται να ζητήσουν χρόνο για φιλίες, χόμπι ή ξεκούραση, η ισορροπία μέσα στη σχέση επιδεινώνεται και μπορεί να προκύψει μια αόρατη ανισορροπία ισχύος. Ένας άλλος δείκτης αδύναμων ορίων είναι η ανάληψη υπερβολικής ευθύνης για την επίλυση των προβλημάτων του συντρόφου, κάτι που συχνά αναφέρεται ως ανάληψη του ρόλου του «σωτήρα». Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα άτομα τείνουν να αναβάλλουν τις δικές τους ανάγκες, ενώ κουβαλλούν το συναισθηματικό βάρος του συντρόφου τους. Βέβαια, αυτή η διαδικασία μπορεί να οδηγήσει σε μακροχρόνια συναισθηματική εξάντληση. Επιπλέον, συμπεριφορές όπως η ζήλια, ο έλεγχος, η παρακολούθηση ή η συνεχής επιτήρηση του συντρόφου σηματοδοτούν παραβιάσεις του ατομικού χώρου μέσα στη σχέση7. Αυτές οι συμπεριφορές συχνά τροφοδοτούνται από την ανασφάλεια και μπορεί να δημιουργήσουν σταδιακά συναισθηματική πίεση, ενώ ταυτόχρονα υπονομεύουν την αμοιβαία εμπιστοσύνη. Η αναγνώριση αυτών των σημείων όχι μόνο βοηθά τα άτομα να κατανοήσουν την τρέχουσα κατάσταση της σχέσης τους, αλλά και παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για τους τομείς όπου απαιτούνται αλλαγές. Δημιουργία ισορροπίας στις σχέσεις: Η διαδικασία καθορισμού ορίων Υπάρχουν διάφορα βήματα που μπορούν να βοηθήσουν στην επίτευξη ισορροπίας μεταξύ αυτονομίας και εγγύτητας στις σχέσεις. Αυτά τα πρακτικά βήματα παρέχουν ένα πλαίσιο για τη δημιουργία και τη διατήρηση υγιών ορίων8: Προσδιορίστε τα προσωπικά σας όρια: Καθορίστε ποιες συναισθηματικές, σωματικές, γνωστικές και κοινωνικές πτυχές χρειάζονται προστασία. Αξιολογήστε τα επίπεδα αποδοχής: Αναλύστε ποιες συμπεριφορές είναι βιώσιμες σε τομείς όπως η διαχείριση του χρόνου, η συχνότητα επικοινωνίας, η ιδιωτικότητα, η οικονομική ευθύνη και η σωματική εγγύτητα. Προσδιορίστε τους δείκτες παραβίασης ορίων: Διευκρινίστε τα προσωπικά σας όρια ρωτώντας: «Ποιες συμπεριφορές μου φαίνονται προκλητικές ή εξαντλητικές σε μια σχέση;» Αναπτύξτε συναισθηματική επίγνωση: Κατονομάστε το συναίσθημα που βιώνετε και εξηγήστε τη συναισθηματική του λειτουργία. Για παράδειγμα: «Όταν μου τηλεφωνείς πολύ συχνά, νιώθω έντονη πίεση και αυτό μειώνει την παραγωγικότητά μου στην εργασία.» Χρησιμοποιήστε σαφή και αποφασιστική επικοινωνία: Εκφράστε τα όρια χρησιμοποιώντας τη «γλώσσα του εγώ» και προσδιορίστε τις προσδοκίες συμπεριφοράς. Διατηρήστε τη συνέπεια: Η συνέπεια στη συμπεριφορά είναι απαραίτητη για να είναι αποτελεσματικά τα όρια. Βεβαιωθείτε ότι τα όρια που έχετε θέσει εφαρμόζονται με συνέπεια σε όλες τις καταστάσεις και τα περιβάλλοντα. Παρατηρήστε τη διαδικασία προσαρμογής: Αν και είναι δύσκολη στην αρχή, αυτή η διαδικασία αυξάνει την ασφάλεια και την αυτονομία στη σχέση με την πάροδο του χρόνου. Αξιολογείτε τακτικά αυτή την αλλαγή. Η θεραπεία ζευγαριών και η ατομική θεραπεία είναι αποτελεσματικά εργαλεία για την εκμάθηση και την ενίσχυση των δεξιοτήτων θέσπισης ορίων. Osho: Τι είναι η αγάπη; Η αγάπη δεν είναι μια σχέση. Η αγάπη σχετίζεται, αλλά δεν αποτελεί σχέση. Μια σχέση είναι κάτι τετελεσμένο. Η σχέση είναι ένα ουσιαστικό. Η τελεία έχει μπει, ο μήνας του μέλιτος έχει τελειώσει.Τώρα δεν υπάρχει καμία χαρά ούτε ενθουσιασμός, τώρα όλα τελείωσαν. Μπορείτε να τη συνεχίσετε, μόνο για να κρατήσε τις υποσχέσεις σας. Μπορείτε να τη συνεχίσετε γιατί είναι άνετη, βολική. Μπορείτε να τη συνεχίσετε γιατί δεν υπάρχει τίποτε άλλο να κάνει κάποιος. Μπορείτε να τη συνεχίσετε γιατί εάν τη διαταράξετε, θα σας δημιουργήσει μεγάλο πρόβλημα. Η διαφορά ανάμεσα στη σχέση και στην αγάπη Σχέση σημαίνει κάτι ολοκληρωμένο, τελειωμένο, κλειστό. Η αγάπη δεν είναι ποτέ σχέση. Η αγάπη σχετίζεται. Είναι πάντα ένα ποτάμι που ρέει, ατέλειωτο. Η αγάπη δεν έχει τέλος. Ο μήνας του μέλιτος αρχίζει, αλλά δεν τελειώνει ποτέ. Δεν είναι σαν ένα μυθιστόρημα που ξεκινά από ένα συγκεκριμένο σημείο και τελειώνει σε ένα συγκεκριμένο σημείο. Πρόκειται για ένα συνεχές φαινόμενο. Οι εραστές τελειώνουν, η αγάπη συνεχίζεται. Είναι ένα συνεχές. Είναι ρήμα, όχι ουσιαστικό. Γιατί να μειώσουμε την ομορφιά της σύνδεσης σε μια σχέση; Γιατί βιαζόμαστε τόσο; Επειδή το να σχετίζεσαι είναι επισφαλές και η σχέση είναι μια ασφάλεια, η σχέση έχει μια βεβαιότητα. Η συσχέτιση είναι απλώς μια συνάντηση δύο ξένων, ίσως μόνο μια διανυκτέρευση και το πρωί λέμε αντίο. Ποιος ξέρει τι θα συμβεί αύριο; Και φοβόμαστε τόσο πολύ, που θέλουμε να την καταστήσουμε βέβαιη, θέλουμε να την κάνουμε προβλέψιμη. Θα θέλαμε το αύριο να είναι σύμφωνα με τις ιδέες μας. Δεν επιτρέπουμε στην ελευθερία να έχει το δικό της λόγο. Έτσι, αμέσως, μειώνουμε κάθε ρήμα σε ένα ουσιαστικό. Η βιασύνη του γάμου Είστε ερωτευμένοι με μια γυναίκα ή έναν άντρα και αμέσως αρχίζετε να σκέφτεστε τον γάμο. Να καταστήσετε τον έρωτα μια νομική σύμβαση. Γιατί; Πώς υπεισέρχεται ο νόμος στην αγάπη; Ο νόμος υπεισέρχεται στην αγάπη γιατί η αγάπη δεν είναι εκεί. Είναι μόνο μια φαντασίωση και ξέρετε ότι η φαντασίωση θα εξαφανιστεί. Προτού εξαφανιστεί, πρέπει να τακτοποιηθείτε. Προτού εξαφανιστεί, πρέπει να κάνετε κάτι ώστε να γίνει αδύνατον να χωρίσετε. Σε έναν καλύτερο κόσμο, με περισσότερους διαλογιστικούς ανθρώπους, με λίγη περισσότερη φώτιση να απλώνεται πάνω στη γη, οι άνθρωποι θα αγαπούν, θα αγαπούν πάρα πολύ, αλλά η αγάπη τους θα παραμείνει μια συγγένεια, όχι μια σχέση. Και δεν λέω ότι η αγάπη τους θα είναι στιγμιαία. Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα η αγάπη τους να πάει βαθύτερα από την αγάπη σας, να έχει υψηλότερη ποιότητα οικειότητας, να έχει περισσότερη ποίηση και ευσέβεια μέσα της. Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα η αγάπη τους να διαρκέσει περισσότερο από τις λεγόμενες σχέσεις σας. Αλλά δεν θα έχει την εγγύηση του νόμου, τω δικαστηρίων, της αστυνομίας. Η εγγύηση θα είναι εσωτερική. Θα είναι μια δέσμευση που θα πηγάζει από την καρδιά, θα είναι μια σιωπηλή κοινωνία. Οικειότητα Εάν σας αρέσει να είστε με κάποιον, θα θέλετε να το απολαύσετε όλο και περισσότερο. Αν απολαμβάνετε την οικειότητα, θα θέλετε να εξερευνήσετε την οικειότητα όλο και περισσότερο. Υπάρχουν μερικά άνθη αγάπης που ανθίζουν μόνο μετά από μακρά οικειότητα. Υπάρχουν και εποχικά λουλούδια. Μέσα σε έξι εβδομάδες είναι εκεί στον ήλιο, αλλά μέσα σε έξι εβδομάδες χάνονται για πάντα. Υπάρχουν λουλούδια που παίρνουν χρόνια για να ανθίσουν και υπάρχουν λουλούδια που συνεχίζουν να ανθίζουν για πολλά χρόνια. Όσο περισσότερο χρόνο χρειάζεται το άνθος, τόσο πιο βαθιά πάνε οι ρίζες του. Πρέπει όμως η αγάπη να αποτελεί μια δέσμευση από μια καρδιά σε μια άλλη καρδιά. Δεν χρειάζεται καν να εκφωνηθεί, γιατί το να το εκφράσουμε ρητά είναι σαν το βεβηλώνουμε. Πρέπει να είναι μια σιωπηλή δέσμευση: στα μάτια, στην καρδιά, από ύπαρξη σε ύπαρξη. Πρέπει να γίνει κατανοητή, όχι να ειπωθεί. Είναι τόσο άσχημο να βλέπεις ανθρώπους να πηγαίνουν στην εκκλησία ή στο δικαστήριο για να παντρευτούν. Είναι τόσο άσχημο, τόσο απάνθρωπο. Δείχνει ότι δεν μπορούν να εμπιστευτούν τον εαυτό τους, εμπιστεύονται τις Αρχές περισσότερο από ό,τι εμπιστεύονται τη δική τους εσωτερική φωνή. Δείχνει ότι επειδή δεν μπορούν να εμπιστευτούν την αγάπη τους, εμπιστεύονται τον νόμο. Μην παίρνετε ο ένας τον άλλο ως δεδομένο Ξεχάστε τις σχέσεις και μάθετε πώς να σχετίζεστε. Μόλις βρεθείτε σε μια σχέση, θα αρχίσετε να παίρνετε ο ένας τον άλλο ως δεδομένο. Αυτό καταστρέφει όλες τις σχέσεις αγάπης. Η γυναίκα νομίζει ότι ξέρει τον άντρα, ο άντρας νομίζει ότι ξέρει τη γυναίκα. Κανείς δε ξέρει κανέναν! Είναι αδύνατον να γνωρίζουμε τον άλλο, ο άλλος παραμένει ένα μυστήριο. Και το να πάρει κανείς τον άλλο ως δεδομένο είναι προσβλητικό, ασεβές.{…[ Πώς φαίνεται η αληθινή αγάπη Η αληθινή αγάπη δεν φωνάζει• φαίνεται μέσα από την ηρεμία, τη σταθερότητα και την έμπρακτη φροντίδα. Δεν σε εξαντλεί και δεν σε περιορίζει, αλλά σε κάνει να νιώθεις ασφαλής, αποδεκτός και ελεύθερος να είσαι ο πραγματικός σου εαυτός, χωρίς φόβο κριτικής΄. Τα πιο χαρακτηριστικά σημάδια της περιλαμβάνουν: • Αμοιβαίος Σεβασμός & Κατανόηση: Ο σύντροφός σου σε ακούει ουσιαστικά, υποστηρίζει τα όνειρά σου και σέβεται τις ανάγκες σου, ακόμη κι αν διαφωνείτε σε κάποια θέματα. • Έμπρακτη Στήριξη: Δεν μένει στα λόγια. Είναι δίπλα σου στα δύσκολα και στα εύκολα, προσφέροντας βοήθεια και παρηγοριά όταν τη χρειάζεσαι. • Ειλικρίνεια & Εμπιστοσύνη: Μπορείτε να επικοινωνήσετε ανοιχτά για τα συναισθήματα και τις ανησυχίες σας, νιώθοντας σιγουριά για τη σχέση σας • Αποδοχή: Σε αγαπάει γι' αυτό που είσαι, μαζί με τα ελαττώματά σου, και δεν προσπαθεί να σε αλλάξει. 10 Αλήθειες για την Αγάπη ( https://retselis-therapy.gr/10-alitheies-gia-tin-agapi/) 1. Η αγάπη σου επιτρέπει να είσαι ο εαυτός σου. Όταν αγαπάς και αγαπιέσαι αληθινά, δε χρειάζεται να προσποιείσαι. Νιώθεις ελεύθερος να δείξεις ποιος πραγματικά είσαι, χωρίς φόβο και προσωπείο. 2. Η αγάπη δεν είναι μόνο να δίνεις, αλλά και να δέχεσαι. Δεν είναι μονόδρομος. Η πραγματική αγάπη υπάρχει εκεί όπου υπάρχει αμοιβαία φροντίδα και υποστήριξη. 3. Όταν δίνεις με την καρδιά σου, η αγάπη επιστρέφει. Δεν έχει σημασία αν επιστρέφει από το ίδιο άτομο ή από αλλού. Η αγάπη έχει τον τρόπο της να πολλαπλασιάζεται. 4. Η αγάπη σε βοηθά να αφήσεις το Εγώ σου στην άκρη. Όταν αγαπάς πραγματικά, δεν έχει σημασία ποιος έχει δίκιο, ποιος θα κάνει το πρώτο βήμα ή ποιος θα «βγει από πάνω». Μαλακώνεις, χαλαρώνεις και αφήνεσαι. 5. Η αγάπη δε χρειάζεται αποδείξεις ή «κουτάκια». Δεν μετριέται σε δώρα και μεγάλες χειρονομίες, αλλά στις μικρές στιγμές, στο βλέμμα, στην παρουσία, στο «είμαι εδώ για σένα». 6. Η αγάπη προσθέτει και δεν αφαιρεί. Η αληθινή αγάπη ρέει αβίαστα, χωρίς να σε βαραίνει ή να σε εξαντλεί. 7. Η αγάπη δε φυλακίζει, δεν περιορίζει, δεν πνίγει. Δεν έχει χώρο για ζήλια, έλεγχο ή παιχνίδια εξουσίας. Όταν αγαπάς πραγματικά, θες ο άλλος να είναι ελεύθερος, όχι κτήμα σου. 8. Η αγάπη σε ξυπνά και σε κάνει πιο δυνατό. Δεν περιορίζεσαι, αλλά ανθίζεις. 9. Η αγάπη ταιριάζει παντού. Στις σχέσεις, στη δουλειά, στην καθημερινότητα. Είναι μια ενέργεια που, αν την αφήσεις, γεμίζει τη ζωή σου. 10. Η αγάπη δεν είναι τα πράγματα που προσφέρεις, αλλά το συναίσθημα που δίνεις. Μπορείς να αγαπήσεις κάποιον βαθιά, ακόμα κι αν δεν του δώσεις τίποτα υλικό. Γιατί η αγάπη είναι πρώτα από όλα κάτι που νιώθεις. Όσο πιο γρήγορα μάθουμε να αγαπάμε, τόσο πιο όμορφες σχέσεις θα έχουμε. Με τους άλλους, αλλά κυρίως με τον εαυτό μας. Αγάπη: Η τροφή της ψυχής της Ηλέκτρας Αστέρη Καθημερινά φροντίζουμε να έχουμε επαρκή τροφή για το σώμα μας, αφού είναι πρωταρχική ανάγκη. Παράλληλα όμως δεν φροντίζουμε να εξασφαλίσουμε την τροφή που χρειάζεται η ψυχή μας και αυτό είναι κάτι που έχει ολέθριες συνέπειες. Η έλλειψη ψυχικής τροφής μπορεί να σε μετατρέψει σε κακόκεφο, στρυφνό και αρνητικό άνθρωπο χωρίς να είσαι. Ο άνθρωπος από την στιγμή που γεννιέται έως και την στιγμή που πεθαίνει έχει ανάγκη την αγάπη και την αποδοχή των άλλων. Όταν αυτό λείπει τότε τα πράγματα δεν πάνε και πολύ καλά. Η έλλειψη αγάπης σηματοδοτεί πολλές αναποδιές καθώς ο άνθρωπος που την βιώνει, νιώθει άσχημα και τίποτα από όλα όσα έχει ή κάνει δεν τον γεμίζουν. Οι τρόποι για να πάρεις αγάπη είναι απροσμέτρητοι και μπορείς να ανακαλύπτεις νέους μέρα με την μέρα. Στην περίπτωση που μπορείς να πάρεις την αγάπη που αναζητά η ψυχή σου από τους γύρω σου, μην χάνεις ευκαιρία. Πάρε την αγκαλιά που σου χαρίζει απλόχερα καθημερινά η μητέρα σου, δέξου τον καλό λόγο του συναδέλφου στην δουλειά και πες του και εσύ έναν, καλημέρισε στον γείτονα που σε χαιρετάει συνεχώς αλλά εσύ γυρίζεις το κεφάλι. Μην χάνεις ευκαιρία για να πάρεις αγάπη από το σύμπαν που είναι πάντα έτοιμο να σου δώσει. Στην περίπτωση που “νομίζεις” πως δεν μπορείς να πάρεις αγάπη από τίποτα και από κανέναν, σε διαβεβαιώνω πως λανθάνεις. Επειδή όμως δεν θέλω να διαφωνήσω μαζί σου, βρήκα έναν καλύτερο τρόπο για να σε πείσω πως δεν έχεις ανάγκη κανέναν για να ταΐσεις την ψυχή σου. Μάθε πως η μεγαλύτερη παραγωγή αγάπης γίνεται εντός μας. Μην ζητήσεις από κάποιον να σε αγκαλιάσει, κάν’ το εσύ πρώτος. Μην ζητήσεις από κάποιον να σε κάνει να νιώσεις καλά, κάν’ το εσύ για κάποιον άλλον. Μην πάρεις και τα δύο καρβέλια ψωμί στο σπίτι σου σήμερα, δώσε το ένα στον άστεγο που κοιμάται στο παγκάκι, απέναντι από το σπίτι σου. Βρες τρόπους που σε γεμίζουν αγάπη και τάισε την ψυχή σου και τους γύρω σου. Κάνε τον κόσμο λίγο καλύτερο. Μόνο εσύ μπορείς. Μόνο μαζί μπορούμε. https://enallaktikidrasi.com/2016/05/agaph-h-trofh-ths-cyxhs/ρyxologias/sxeseis/agapi-erotas/i-texni-tis-agapis-ti-mas-krata-makria-apo-to-na-mathoume-na-agapeme/