Ενδεικτικοί ανθρώπινοι χαρακτήρες Τελειομανής/ τελειοθήρας

Νιώθεις συχνά την ανάγκη ό,τι κάνεις να το κάνεις τέλεια; Έχεις παρατηρήσει να αναλαμβάνεις μια δουλειά και να μην την παραδίδεις ποτέ γιατί πιστεύεις ότι δεν είναι τέλεια και όλο κάτι λείπει; Καθυστερείς να παραδώσεις projects στη δουλειά σου γιατί νιώθεις την ανάγκη να τα τελειοποιήσεις; Παρατηρείς πως είσαι συνεχώς αγχωμένος γιατί θέλεις όλα να τα κάνεις τέλεια σε όλους τους τομείς της ζωής σου; Εάν έχεις μαζέψει αρκετά ναι στις παραπάνω ερωτήσεις τότε ίσως ανήκεις στην κατηγορία του τελειομανή. Ως τελειομανής ορίζεται ο άνθρωπος που αρνείται να δεχτεί οτιδήποτε λιγότερο από την τελειότητα. Εκφράζει τη συνεχή προσπάθεια ενός ατόμου για την αποφυγή λαθών, δεν δέχεται με τίποτα τη μετριότητα, θέτει εξαιρετικά υψηλά πρότυπα απόδοσης και ασκεί πολύ αρνητική κριτική στον εαυτό του όταν δεν φτάνει αυτά τα πρότυπα, ανησυχώντας πάρα πολύ για το πώς θα τον κρίνουν οι άλλοι άνθρωποι. Ποια είναι λοιπόν τα βασικά χαρακτηριστικά του τελειομανή ανθρώπου; Δεν αφήνει καθόλου χώρο για λάθη. Με το που εντοπίσει ένα λάθος, άμεσα το διορθώνει. Έχει πολύ συγκεκριμένους κανόνες για το πώς πρέπει να γίνονται τα πράγματα. Εάν τα πράγματα δεν γίνουν σύμφωνα με τους κανόνες, τότε ο τελειομανής τα απορρίπτει. Αρκετές φορές οι άνθρωποι γύρω από το άτομο αυτό δυσκολεύονται να κατανοήσουν τους κανόνες αυτούς και για το λόγο αυτό απομακρύνονται. Χρησιμοποιεί τον τρόπο σκέψης ''όλα ή τίποτα''. Σε οτιδήποτε, δηλαδή, κάνει στη ζωή του ή θα πρέπει όλα να γίνονται τέλεια ή αλλιώς δεν κάνει τίποτα. Δεν συμβιβάζεται με το γεγονός ότι κάποια πράγματα μπορεί να τα κάνει καλά, κάποια άλλα όχι και τόσο. Ασκεί πολύ έντονη κριτική στον εαυτό του. Είναι πολύ σκληρός με τον εαυτό του όταν δεν κάνει τα πράγματα έτσι όπως τα είχε φανταστεί, κατηγορεί τον εαυτό του ότι αυτός φταίει για όλα και νιώθει πολύ μεγάλη θλίψη όταν δεν πετυχαίνει τους στόχους του. Η επιτυχία δεν είναι ποτέ αρκετή. Όταν καταφέρνει ένα στόχο δύσκολο, δεν σταματά και εστιάζει την προσοχή του σε κάτι άλλο. Ό,τι και να κάνει πάντα στοχεύει σε κάτι ακόμα μεγαλύτερο, χωρίς ουσιαστικά να χαίρεται και να ικανοποιείται με αυτό που έχει επιτύχει. Η ζωή του είναι ένας ασταμάτητος αγώνας για επιτυχίες. Η «ευτυχία» του είναι συνεχώς συνδεδεμένη με το να προσπαθεί για κάτι ακόμα μεγαλύτερο. Καταναλώνει πάρα πολύ χρόνο στην προσπάθειά του να κάνει κάτι τέλειο. Θυσιάζει την προσωπική του ζωή, την οικογένειά του, τον ύπνο του, τη σωματική και ψυχική του υγεία για να φτάσει τον επιθυμητό στόχο: την τελειότητα. Συνεχώς βλέπει λάθη. Όσο και αν θεωρεί κάτι ολοκληρωμένο, πάντα θα βρει κάτι που δεν θα του αρέσει, που δε θα έχει γίνει σωστά ενώ όλοι γύρω του δεν βλέπουν το λάθος. Οι αρνητικές συνέπειες της τελειομανίας είναι πάρα πολλές, με βασικότερες την έλλειψη ικανοποίησης και ευτυχίας. Ένα τέτοιο άτομο ποτέ δεν θα επαινέσει τον εαυτό του για τους στόχους που κατακτά, συνεχώς θα έχει να γκρινιάξει για κάτι και ποτέ δεν θα νιώσει ευγνωμοσύνη για όλα αυτά που έχει, καθώς συνεχώς κάτι του λείπει. Θεωρεί πως μέσα από την τελειότητα θα νιώσει ευτυχισμένος, αυτό όμως δεν μπορεί να συμβεί. Δεν είναι λίγες οι φορές που δεν προσέχει την υγεία του, καθώς το μόνο που τον ενδιαφέρει είναι να αποδώσει τα μέγιστα σε αυτά που κάνει. Πώς μπορείς να τη διαχειριστείς και να βελτιώσεις την ποιότητα ζωής σου; Στο πρώτο μέρος του άρθρου εστιάσαμε στα βασικά χαρακτηριστικά που εμφανίζει ένας άνθρωπος με τελειομανία και αναφέραμε ορισμένες από τις αρνητικές της συνέπειες. Στο δεύτερο αυτό μέρος θα εστιάσουμε στο πώς μπορεί να διαχειριστεί την ανάγκη τελειομανίας ένας άνθρωπος που θέλει να απαλλαγεί από αυτήν αλλά δεν ξέρει πώς να το καταφέρει. Αρχικά, αναγνώρισε τη διαφορά ανάμεσα στη φυσιολογική και την παθολογική τελειομανία. Τα βασικά χαρακτηριστικά της φυσιολογικής τελειομανίας είναι ότι ωθεί το άτομο στο να προσπαθεί για το καλύτερο, να βάζει στόχους στη ζωή του και να μην τους παρατά. Αντίθετα, στην παθολογική τελειομανία το άτομο εστιάζει όλη του την ψυχική ενέργεια στους δυσλειτουργικούς του κανόνες, δεν αποκλίνει καθόλου από αυτούς και θυσιάζει ό,τι μπαίνει στο δρόμο του για την τελειοποίηση του στόχου (από τις διαπροσωπικές του σχέσεις μέχρι την κατάσταση της υγείας του). Χρησιμοποίησε τους στόχους σου σαν οδηγούς και όχι σαν αυτοσκοπό. Οι τελειομανείς άνθρωποι συνδέουν την επίτευξη ενός στόχου με την αξία που έχουν οι ίδιοι ως άτομα. Για παράδειγμα, εάν αποτύχουν σε ένα στόχο σκέφτονται ότι είναι άχρηστοι και ανάξιοι. Γίνεται να ισχύει όμως αυτό; Μπορεί να χαρακτηριστεί ένας άνθρωπος ως ανάξιος μόνο και μόνο επειδή δεν μπόρεσε να πετύχει έναν από τους πολλούς στόχους του; Ένα άτομο είναι πολλά περισσότερα από τα επιτεύγματά του και τους στόχους του. Να επαινείς τον εαυτό σου για την προσπάθεια και όχι για το αποτέλεσμα. Ο τελειομανής δεν σταματά μέχρι να τελειοποιήσει αυτό που θέλει. Συνεχώς βλέπει λάθη και ποτέ δεν γιορτάζει για τις επιτυχίες του, καθώς τις θεωρεί δεδομένες. Να θυμάσαι όμως πως ακόμα και αν ορισμένες φορές δεν καταφέρεις τους στόχους σου, αυτό δεν σημαίνει πως δεν αξίζεις. Ακόμα και μέσα από καταστάσεις που δεν φέρνουν το επιθυμητό αποτέλεσμα μαθαίνουμε πολλά πράγματα για τον ίδιο μας τον εαυτό. Μάθε να σέβεσαι και να αγαπάς τον εαυτό σου. Δεν υπάρχει άνθρωπος που όσο και αν προσπαθεί, να μπορεί να είναι τέλειος σε όλα. Αυτό συμβαίνει γιατί η τελειότητα δεν υπάρχει πουθενά. Στόχος είναι ο κάθε άνθρωπος να μάθει να αναγνωρίζει τα προσωπικά του όρια, μέχρι πού φτάνει και τι μπορεί να κάνει και να δίνει επίσης στον εαυτό του το δικαίωμα να κάνει και λάθη, γιατί και αυτά ανθρώπινα είναι. Είναι πολύ άδικο ένας άνθρωπος να μιλά άσχημα για τον εαυτό του και να τον βρίζει μόνο και μόνο γιατί δεν τα κάνει όλα τέλεια. Βασικό χαρακτηριστικό της υγιούς εικόνας εαυτού είναι η αποδοχή των ελαττωμάτων μας. Κλείνοντας, να πούμε πως, όπως κάθε χαρακτηριστικό της προσωπικότητάς μας που δεν μας αρέσει και θέλουμε να το αλλάξουμε, έτσι και η τελειομανία χρειάζεται δουλειά για να σταματήσει να ταλαιπωρεί τον άνθρωπο που τη βιώνει. Εάν νιώθεις πως οι παραπάνω τρόποι δεν σε βοήθησαν όσο το είχες ανάγκη, θα μπορούσες να απευθυνθείς σε έναν ειδικό ψυχικής υγείας, ο οποίος θα σε βοηθήσει αρχικά να κατανοήσεις τις αιτίες για τις οποίες εμφανίστηκε η τελειομανία αλλά και πώς μπορείς να τη διαχειριστείς. Και να θυμάσαι πως για να είσαι ευτυχισμένος δεν σημαίνει ότι όλα είναι τέλεια. Σημαίνει ότι αποφάσισες να δεις πέρα από τις ατέλειες. Ελευθερία Μουστάκα, Κλινική Ψυχολόγος

Πώς μπορούμε να ξεπεράσουμε την τελειομανία Α. Αλλαγή του τελειομανούς τρόπου σκέψης 1. Εξασκήσου στο ρεαλιστικό τρόπο σκέψης. Επειδή οι τελειομανείς είναι συχνά πολύ επικριτικοί με τον εαυτό τους, ένας πολύ αποτελεσματικός τρόπος για να ξεπεράσεις την τελειομανία είναι να αντικαταστήσεις τις αυτοκριτικές ή τελειομανείς σκέψεις με πιο ρεαλιστικές και βοηθητικές δηλώσεις. Είναι σημαντικό να κάνεις εξάσκηση σ’ αυτές τις βοηθητικές δηλώσεις τακτικά. Ακόμη κι αν δεν τις πιστεύεις άμεσα, η επανάληψη θα μετατρέψει σε συνήθεια τις θετικές, ρεαλιστικές σκέψεις και θα βοηθήσει να αποκλειστούν οι αρνητικές πεποιθήσεις. Παραδείγματα θετικών, ρεαλιστικών δηλώσεων: – «Κανείς δεν είναι τέλειος». – «Κάνω ότι καλύτερο μπορώ». – «Το να κάνω λάθος δεν σημαίνει ότι είμαι χαζός ή αποτυχημένος. Σημαίνει απλά ότι είμαι άνθρωπος. Όλοι κάνουν λάθη.» – «Δεν χρειάζεται να είμαι ευχάριστος συνέχεια. Όλοι έχουν κάποιες κακές μέρες.» – «Δεν πειράζει αν κάποιοι δεν με συμπαθούν. Δεν μπορούμε να αρέσουμε σε όλους!» 2. Μάθε να βλέπεις τα πράγματα από άλλη οπτική γωνία. Οι τελειομανείς συνήθως δυσκολεύονται να δουν τα πράγματα από την πλευρά ενός άλλου ατόμου. Για παράδειγμα, μπορεί να πιστεύεις ότι είσαι τεμπέλης επειδή κάνεις μόνο μία ώρα γυμναστική την ημέρα αντί για δύο. Αναρωτήσου τι θα έλεγες σ’ έναν φίλο που κάνει τέτοιες σκέψεις; «Είναι εντάξει να κάνεις μόνο μία ώρα γυμναστική τη μέρα ή ακόμη λιγότερο. Αν γυμνάζεσαι δύο με τρεις φορές τη βδομάδα, είναι πολύ καλά!» 3. Μάθε να βλέπεις το δέντρο και όχι το δάσος. Οι τελειομανείς έχουν την τάση να αναλώνονται στις λεπτομέρειες και χάνουν πολύ χρόνο ανησυχώντας για τα μικρά πράγματα (π.χ. τι γραμματοσειρά να χρησιμοποιήσουν στο email). Μια τακτική για να ανησυχείς λιγότερο για τις λεπτομέρειες είναι να ρωτήσεις τον εαυτό σου: -Έχει πραγματικά σημασία; -Ποιο είναι το χειρότερο που μπορεί να συμβεί; -Αν συμβεί το χειρότερο σενάριο, μπορώ να το ξεπεράσω; -Θα εξακολουθεί να έχει σημασία αύριο; Την επόμενη βδομάδα; Τον επόμενο χρόνο; 4. Μάθε να συμβιβάζεσαι με λιγότερες απαιτήσεις. Χαλάρωσε τις απαιτήσεις σου ή γίνε πιο ελαστικός μ’ αυτές. Για παράδειγμα, αν πιστεύεις ότι το να κάνεις ένα λάθος σε μια παρουσίαση, σε καθιστά ηλίθιο, μπορείς να ρωτήσεις τον εαυτό σου: «Τι βαθμό ατέλειας είμαι διατεθειμένος να ανεχτώ;» Απ’ αυτό μπορεί να προσπαθήσεις να βρεις κάποιες χαμηλότερες και πιο ρεαλιστικές απαιτήσεις που μπορείς να αποδεχτείς. Επειδή στην αρχή προκαλεί μεγάλο άγχος η προσπάθεια να χαμηλώσεις τις απαιτήσεις σου, μπορείς να το κάνεις σταδιακά. Για παράδειγμα, μπορείς να ξεκινήσεις με το να ξοδεύεις 3 ώρες αντί για 5 για να προετοιμάσεις μια παρουσίαση ή να επιτρέπεις στον εαυτό σου να κάνει ένα λάθος σε κάθε πέντε παρουσιάσεις ή να είσαι ικανοποιημένος αν σου δώσουν συγχαρητήρια λιγότερα από πέντε άτομα. Όταν νιώσεις άνετα μ’ αυτή τη συνθήκη, μπορείς να χαμηλώσεις ακόμη λίγο τις απαιτήσεις σου, π.χ. να ξοδεύεις 1 ώρα μόνο για να προετοιμάσεις μια παρουσίαση ή να μη σε νοιάζει τι σκέφτονται οι άλλοι για την επίδοσή σου, κοκ. Β. Αλλαγή της τελειομανούς συμπεριφοράς 1. Η τελειομανία εμπεριέχει έναν φόβο σε σχέση με το να κάνεις λάθη ή να μην είσαι τέλειος. Σε τρομάζει η ιδέα του να κάνεις λάθη. Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να ξεπεράσεις μια φοβία είναι να την αντιμετωπίσεις - να εκτεθείς σ’ αυτό που φοβάσαι - σταδιακά και με συνέπεια. Για παράδειγμα, αν φοβάσαι τα σκυλιά, μπορείς να αρχίσεις να περνάς χρόνο με αυτά, και να αυξάνεις σταδιακά αυτό το χρόνο, ώστε να συνειδητοποιήσεις ότι δεν είναι τρομακτικά και επικίνδυνα όπως αρχικά πίστευες. Με παρόμοιο τρόπο, για να ξεπεράσεις το φόβο του λάθους ή της ατέλειας, χρειάζεται να κάνεις ακριβώς αυτό: σταδιακά, να κάνεις επίτηδες λάθη και να επιτρέπεις στον εαυτό σου να μην είσαι τέλειος. Επίσης, σ’ αυτή την τεχνική, χρειάζεται να μπαίνεις επίτηδες σε καταστάσεις που συνήθως αποφεύγεις, εξαιτίας του φόβου σου ότι τα πράγματα εκεί δεν θα είναι τέλεια. Παραδείγματα εξάσκησης στην έκθεση: – Πήγαινε 15 λεπτά αργοπορημένος σε ένα ραντεβού. – Άφησε μια εμφανή περιοχή του σπιτιού, ακατάστατη. – Πες στους άλλους ότι είσαι κουρασμένος ή οτιδήποτε άλλο νιώθεις το οποίο θεωρείς αδυναμία. – Φόρεσε ένα ρούχο που έχει έναν εμφανή λεκέ πάνω του. – Άφησε επίτηδες να υπάρχουν κάποιες αμήχανες σιωπές όταν γευματίζεις με ένα συνάδελφο. 2. Είναι σκόπιμο να σταματήσεις να επιδίδεσαι σε υπερβολικές συμπεριφορές που στοχεύουν στην αποφυγή ατελειών. Παραδείγματα: – Αν έχεις την τάση να ελέγχεις συνέχεια κάποια έγγραφα για ενδεχόμενα λάθη, εμπόδισε τον εαυτό σου να κάνεις έλεγχο πάνω από μία φορά. – Διέθεσε 30 λεπτά αντί για 2 ώρες στο να προετοιμάσεις μια 15λεπτη παρουσίαση. – Επέτρεψε στον εαυτό σου να χάσεις τον ειρμό της σκέψης σου, κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης. – Στείλε ένα email που περιέχει μερικά λάθη. – Μίλησε σε ένα meeting, χωρίς να προηγουμένως να έχεις κάνει πρόβα τι θα πεις. – Δοκίμασε ένα νέο εστιατόριο, χωρίς πρώτα να σιγουρευτείς για το πόσο καλό είναι. Όποια τεχνική κι αν επιλέξεις, θα χρειαστεί να εξασκηθείς αρκετές φορές μέχρι να νιώσεις πιο άνετα με το να κάνεις λάθη. Μην αποθαρρύνεσαι αν το άγχος σου δεν μειώνεται αμέσως, στην αρχή. Είναι φυσιολογικό και αναμενόμενο. Συνέχισε την προσπάθεια και επανάλαβε την τεχνική της έκθεσης, όσο πιο συχνά μπορείς. Ανησυχώ μήπως χαλαρώσω τόσο τις απαιτήσεις μου, ώστε να καταλήξω να κάνω συνέχεια λάθη. Το να χαλαρώσεις τις απαιτήσεις σου δεν σημαίνει ότι δεν έχεις απαιτήσεις. Ο στόχος δεν είναι να γίνεις απρόσεκτος και να έχεις συνέχεια χαμηλή απόδοση. Οι ρεαλιστικές απαιτήσεις είναι απαιτήσεις που θα σε βοηθήσουν να κάνεις ότι καλύτερο μπορείς χωρίς να επιβαρύνονται άλλοι σημαντικοί τομείς στη ζωή σου, όπως η οικογενειακή ζωή, η σωματική και ψυχική υγεία και ο ελεύθερος χρόνος. Αν δεν είσαι σίγουρος αν πρέπει να χαλαρώσεις συγκεκριμένες απαιτήσεις, φτιάξε μια λίστα με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα που έχει το να χαλαρώσεις αυτές τις απαιτήσεις. Ποιο είναι το τίμημα του να διατηρείς αυτές τις απαιτήσεις; Αν έχεις στο μυαλό σου αυτό το τίμημα, θα σε βοηθήσει να κάνεις το βήμα για να αλλάξεις. Επίσης, μπορείς να ζητήσεις από ένα υποστηρικτικό άτομο στο περιβάλλον σου (το οποίο δεν έχει θέματα τελειομανίας) να σε βοηθήσει να θέσεις νέες ρεαλιστικές προσδοκίες. Γ. Ξεπερνώντας την αναβλητικότητα Συχνά οι τελειομανείς αντιμετωπίζουν το φόβο τους μήπως κάνουν λάθη, με την αναβλητικότητα. Όταν θέτεις τέλεια πρότυπα για τον εαυτό σου, μπορεί να είναι πιο εύκολο να αναβάλεις τη διεκπεραίωση κάποιων πραγμάτων αντί να ξοδεύεις ώρες προσπαθώντας να τα κάνεις. Για παράδειγμα, μπορεί να αναβάλεις να φτιάξεις μια αναφορά για τη δουλειά σου επειδή φοβάσαι ότι δεν θα το κάνεις τέλεια ή σε καταβάλλει το πόσο πολλή δουλειά πρέπει να κάνεις και δεν ξέρεις από πού ν’ αρχίσεις. Ωστόσο, η αναβολή είναι μια προσωρινή λύση και μάλλον επιδεινώνει το άγχος σου, όσο περνάει ο χρόνος. Μερικοί τρόποι για να ξεπεράσεις την αναβλητικότητα: – Κάνε ρεαλιστικά πλάνα. Μοίρασε τα μεγαλύτερα έργα σε εύκολα βήματα. Σημείωσε τον στόχο ή την προθεσμία ολοκλήρωσης σε ένα ημερολόγιο και εργάσου προς αυτή την κατεύθυνση, θέτοντας μικρούς στόχους για τον εαυτό σου, στην πορεία. Μην ξεχνάς να επιβραβεύεις τον εαυτό σου όταν φτάνεις σε κάθε στόχο. Επίσης, θα ήταν καλό να αποφασίζεις εξαρχής πόσο χρόνο θα ξοδέψεις σε ένα έργο. Χρειάζεται να θυμάσαι πως ο στόχος είναι να ολοκληρώσεις το έργο και όχι να το κάνεις τέλεια! – Βάλε προτεραιότητες. Αποφάσισε ποια καθήκοντα είναι τα πιο σημαντικά που πρέπει να ολοκληρώσεις και ποια λιγότερο σημαντικά. Δεν πειράζει να μη δίνεις το 100% σε κάθε έργο! Είναι πολύ σημαντικό να επιβραβεύεις τον εαυτό σου για την προσπάθεια να αντιμετωπίσεις τους φόβους σου και να αλλάξεις τον τρόπο που κάνεις τα πράγματα. Επιβράβευση μπορεί να είναι το να βγεις έξω για ένα ωραίο γεύμα, να πας για ένα περίπατο, να βγεις με φίλους ή απλά να χαλαρώσεις και να κανακέψεις τον εαυτό σου.

Παναγιώτα Δ. Κυπραίου, Σωματική & Gestalt Ψυχοθεραπεύτρια (ECP), Συντονίστρια Σχολών Γονέων, Επόπτρια Σωματικής Ψυχοθεραπείας. Η τελειομανία πλήττει τους νέους Η εμμονή των νέων με την τελειότητα έχει αυξηθεί σημαντικά μέσα στις τρεις τελευταίες δεκαετίες, με σοβαρές επιπτώσεις για την ψυχική υγεία τους. Αυτό είναι το συμπέρασμα μιας νέας, μεγάλης μελέτης η οποία έρχεται να επιβεβαιώσει τα ευρήματα προηγούμενων ερευνών. Οι επιστήμονες αποδίδουν την αυξημένη ροπή των νέων προς την τελειομανία στον σημερινό τρόπο ζωής και οργάνωσης της κοινωνίας και κυρίως στην αυξανόμενη ανταγωνιστικότητα στο πανεπιστημιακό και στο εργασιακό περιβάλλον: αυτή, λένε, είναι ο υπ’ αριθμόν ένα παράγοντας που ωθεί τους νέους στο να έχουν ολοένα και υψηλότερες – και συνήθως μη ρεαλιστικές – απαιτήσεις όχι μόνο από τον εαυτό τους, αλλά και από τους γύρω τους. Σύμφωνα με το Βήμα για την ψυχολογία, κάποιος ο οποίος είναι τελειομανής έχει υπερβολικά υψηλές απαιτήσεις από τον εαυτό του, ενώ έχοντας θέσει τόσο υψηλά τον πήχη των κριτηρίων του, υποβάλλει τον εαυτό του σε υπερβολικά αυστηρή και σκληρή κριτική. Κάτι τέτοιο μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ψυχολογικές δυσκολίες, γι’ αυτό και οι συγγραφείς της νέας μελέτης επισημαίνουν ότι τα ευρήματά τους έχουν ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο της αύξησης των σχετικών με την ψυχική υγεία προβλημάτων που παρατηρούνται σήμερα στους νέους. Ανοδική τάση στους Millennials Οι ερευνητές από τα Πανεπιστήμια του Μπαθ και του Γιορκ Σεντ Τζον στη Βρετανία ανέλυσαν δεδομένα από διαχρονικές μελέτες που αφορούσαν περισσότερους από 40.000 φοιτητές πανεπιστημίων και κολεγίων στις Ηνωμένες Πολιτείες, στον Καναδά και στη Βρετανία από το 1989 ως το 2017. Τα αποτελέσματά τους έδειξαν ότι τα επίπεδα της τελειομανίας έχουν αυξηθεί σημαντικά: σήμερα είναι κατά περισσότερο από 30% υψηλότερα από ό,τι το 1989, ενώ η τάση φαίνεται να είναι περισσότερο ανοδική την τελευταία δεκαετία, πλήττοντας ιδιαίτερα τη γενιά των Millennials. Συγκεκριμένα οι επιστήμονες διαπίστωσαν, μεταξύ άλλων, ότι ο βαθμός στον οποίο οι σημερινοί νέοι αποδίδουν παράλογα μεγάλη σημασία στο να είναι τέλειοι, έχουν μη ρεαλιστικές απαιτήσεις από τον εαυτό τους και είναι υπερβολικά επικριτικοί απέναντι στον εαυτό τους έχει αυξηθεί κατά 10% σε σχέση με τις προηγούμενες γενιές. Επίσης, ο βαθμός στον οποίο οι σημερινοί νέοι υποβάλλουν σε μη ρεαλιστικά υψηλά κριτήρια τους γύρω τους και βλέπουν τους άλλους επικριτικά έχει αυξηθεί κατά 16%. Τέλος, και εξίσου ενδεικτικό, ο βαθμός στον οποίο οι νέοι θεωρούν ότι το περιβάλλον τους είναι υπερβολικά απαιτητικό, ότι οι άλλοι τους κρίνουν σκληρά και ότι πρέπει να φανούν τέλειοι προκειμένου να εξασφαλίσουν την έγκριση των άλλων έχει αυξηθεί κατά 33%.

Όταν η τελειομανία γίνεται αρρώστια Αναρωτήθηκες ποτέ γιατί προσπαθείς για όλα τόσο σκληρά, υπερβαίνοντας πολλές φορές τις δυνάμεις αλλά και τις αντοχές σου; Υψηλοί στόχοι, στρες, πίεση, ένταση, μεγάλες προσδοκίες, υπέρμετρη φιλοδοξία, τρόμος στη σκέψη και μόνο της αποτυχίας, του λάθους, αμυντική στάση στην κριτική των άλλων, αναβλητικότητα, έλλειψη ικανοποίησης, εμμονή με την πρωτιά. Αυτά είναι μόνο κάποια από τα συμπτώματα που παρουσιάζουν άτομα που πάσχουν από τελειοθηρία. Υπερβολικά απαιτητικοί γονείς, ανασφάλεια, χαμηλή αυτοεκτίμηση, απελπιστική ανάγκη για κοινωνική αποδοχή, για επιτυχία είναι κάποια από τα τα αίτια, που μας ωθούν στο ψυχοφθόρο αυτό κυνήγι της τελειότητας. Όσο για το αποτέλεσμα; Μια ζωή γεμάτη εμμονές, απογοήτευση και ψυχαναγκασμό! Η τελειοθηρία είναι μια ασθένεια που αντί να μας πηγαίνει μπροστά, μας ακινητοποιεί, μας κρατάει πίσω. Κάποιες φορές, απλά είναι καλό να μην είσαι τέλεια… Δώσε την ευκαιρία στον εαυτό σου να αναπνεύσει ακολουθώντας τις συμβουλές μας! teleiomania-icon1 Ξέχνα τη λέξη «πρέπει». Είναι γνωστό ότι η λέξη «πρέπει» δε συμβαδίζει με την απόλαυση. Ήρθε η ώρα, να προσαρμόσεις τα «πρέπει» στους δικούς σου ρυθμούς και στις δικές σου επιθυμίες, ώστε να γίνουν πιο ευχάριστα. Π.χ. μια οικογενειακή υποχρέωση. Αν πρέπει να περάσεις τη μέρα με κάποιο συγγενικό σου πρόσωπο, φρόντισε να επιλέξεις ένα μέρος της αρεσκείας σου και να διαθέσεις όσο χρόνο εσύ επιθυμείς, ώστε να μην καταπιεστείς. Βάλε προτεραιότητες και ξεχώρισε ποια από τα «πρέπει» που κατακλύζουν τη ζωή σου έχουν πραγματικά σημασία. teleiomania-icon1 Nα είσαι πάντα ο εαυτός σου. Μην αλλοιώνεις τον χαρακτήρα, το στυλ και την προσωπικότητα σου, προκειμένου να είσαι αρεστή στον κοινωνικό σου περίγυρο. Η αγωνία της αποδοχής, μόνο άγχος προσθέτει στη ζωή σου. teleiomania-icon1 Προσπάθησε να μετριάσεις τις απαιτήσεις σου (και από τον εαυτό σου και από τους άλλους). Ως γνωστόν, οι τελειομανείς άνθρωποι έχουν εμμονές με την τάξη και την καθαριότητα, γεγονός που ίσως να προκαλεί εκνευρισμό στο σπίτι. Μάθε να δίνεις βαρύτητα στα σημαντικά και να παραβλέπεις τα ασήμαντα. teleiomania-icon1 Κάνε την αυτοκριτική σου και ανάλαβε το μερίδιο της ευθύνης που σου αναλογεί. Είναι μεγάλο προσόν, να μπορείς να αναγνωρίζεις τα λάθη σου και να προσπαθείς να τα διορθώσεις. Ο δυνατός άνθρωπος είναι αυτός που αναγνωρίζει ότι δεν είναι τέλειος και δε φοβάται να το παραδεχτεί. teleiomania-icon1 Συμφιλιώσου με τον χρόνο! Τα νιάτα και η ομορφιά αναπόφευκτα με τα χρόνια ξεθωριάζουν. Το ίδιο όμως δεν συμβαίνει με την αυτοεκτίμηση. Μάθε να εστιάζεις στη σοφία που σου έχουν χαρίσει οι εμπειρίες και μη σταματάς ποτέ να καλλιεργείς τα ταλέντα σου. Μη χάνεις την όρεξη σου για ζωή, επειδή π.χ. ανακάλυψες το πρωί μια ρυτίδα παραπάνω. Κάθε μέρα είναι μοναδική και πολύτιμη•μην παραιτείσαι και μη στέκεσαι στα σχόλια των άλλων… teleiomania-icon1 Προσπάθησε να σκέφτεσαι πάντα θετικά. Μην αφήνεις τα κακόβουλα σχόλια να σε καταβάλλουν και να σε αποσυντονίζουν. Π.χ. πριν αντιδράσεις σε μια προσβλητική συμπεριφορά, σκέψου το δικό σου όφελος ποιο είναι. Αν δεν μπορεί να βγει κάτι θετικό από μία λεκτική σύγκρουση, δεν υπάρχει κανένας λόγος να ασχοληθείς. Μάθε να ξεπερνάς τα δυσάρεστα γεγονότα ή τις αρνητικές κριτικές, κάνοντας μόνο θετικές σκέψεις. Ελέγχοντας τις σκέψεις σου, μπορείς να αλλάξεις τη ζωή σου. teleiomania-icon1 Μάθε να αυτοσαρκάζεσαι. Ο αυτοσαρκασμός γενικότερα, εκτός του ότι προσδίδει έξτρα γοητεία, σίγουρα κάνει τη ζωή πιο χαρούμενη. Οι άνθρωποι που αυτοσαρκάζονται έχουν μάθει να αγαπούν τον εαυτό τους, με όλα τα μειονεκτήματα και τις ατέλειές τους. teleiomania-icon1 Μάθε να αγαπάς τα λάθη σου. Μην αυτομαστιγώνεσαι όταν βιώνεις μια αποτυχία, μέσα από τα λάθη, αντλείς γνώση για να προχωρήσεις και να εξελιχθείς. teleiomania-icon1 Μην ξεπερνάς τα όρια σου! Μην υποβάλλεις τον εαυτό σου διαρκώς σε δοκιμασίες, προκειμένου να καταφέρεις να αγγίξεις την τελειότητα. Η μάχη αυτή δεν έχει ούτε νικητή ούτε τέλος. Π.χ. ο διαρκής αγώνας με τη ζυγαριά, η εμμονή με την εμφάνιση ή μια υπερβολικά απαιτητική δουλειά που ναι μεν συνεπάγεται κύρος και χρήμα, αλλά μπορεί να έχει ψυχικό κόστος τεράστιο. Ξέχνα τις απαιτήσεις και τα όνειρα που μπορεί να είχαν οι γονείς σου όταν ήσουν παιδί, απελευθερώσου από το παρελθόν, ψάξε τον εαυτό σου, ανακάλυψε τις δικές σου ισορροπίες και βρες που πραγματικά είναι για σένα η ευτυχία.

Η σκοτεινή πλευρά της τελειομανίας Μήπως θέτεις υπερβολικά υψηλά στάνταρ, προσπαθώντας να κάνεις τα πράγματα μόνο τέλεια και αυτό αποτελεί πηγή στρες για σένα; Αν και η τάση να προσπαθούμε να κάνουμε το καλύτερο αποτελεί μια αρετή, η τελειομανία- δηλαδή η ικανοποίηση με τίποτε λιγότερο από το τέλειο- έχει και μια σκοτεινή πλευρά. Το πρόβλημα είναι ότι πολύς κόσμος μπερδεύει την τελειομανία με την μεγάλη προσπάθεια για το καλύτερο. Αλλά αυτά τα δύο πράγματα δεν είναι καθόλου ίδια. Η τελειομανία αποτελεί μια κακή συνήθεια και χρειάζεται να εξοντωθεί! Στον πραγματικό κόσμο, η τελειομανία αποτελεί έτσι κι αλλιώς μια αδύνατη προσδοκία. Μπορεί μόνο να σε κρατήσει σε μια συνεχή και αέναη κατάσταση δυσαρέσκειας και μη ικανοποίησης, αφού πάντα η απαίτηση είναι να κάνεις το τέλειο και όχι το καλύτερο. Είναι αυτό πιθανό όμως; Κοπιάζοντας να πιάσεις το τέλειο είναι σαν να στοχεύεις έναν διαρκώς κινούμενο στόχο. Και όταν τον χάνεις, είναι πιθανό να αρνηθείς ο,τι έχεις καταφέρει ήδη και να επιπλήξεις τον εαυτό σου γι’ αυτό που δεν κατάφερες. Τελειομανία: Μια πηγή δυστυχίας Γράφει η Δρ Λίζα Βάρβογλη, Ph.D. Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια, Νευροψυχολόγος Αν αναρωτιέστε αν είστε ή ή όχι τελειομανής, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να είστε, τουλάχιστον ως ένα βαθμό. Οι τελειομανείς μοιάζουν πολύ με τους πετυχημένους και τους πολύ αποδοτικούς ανθρώπους, αλλά με κάποιες βασικές διαφορές. Αυτές οι διαφορές είναι σημαντικές διότι οι τελειομανείς συνήθως βιώνουν περισσότερο στρες! Τα ακόλουθα είναι κάποια ενδεικτικά χαρακτηριστικά των τελειομανών. Σας είναι κάποια από αυτά οικεία; Τρόπος Σκέψης ‘Όλα ή Τίποτα’: Οι τελειομανείς, όπως και οι πολύ αποδοτικοί άνθρωποι, συνήθως βάζουν υψηλούς στόχους και προσπαθούν πολύ για να τους φτάσουνε. Παρόλα αυτά ένα πολύ αποδοτικό άτομο μπορεί να μείνει ικανοποιημένο με το να κάνει πολύ καλά μια δουλειά και να επιτυγχάνει ένα εξαίρετο αποτέλεσμα (ή κάτι κοντά σε αυτό), ακόμα και αν οι πολύ υψηλοί στόχοι δεν έχουν πιαστεί εντελώς. Οι τελειομανείς δεν πρόκειται να δεχτούν τίποτα λιγότερο από το τέλειο. Το ‘σχεδόν τέλειο’ θεωρείτε από αυτούς αποτυχία. Κριτικό Μάτι: Οι τελειομανείς είναι πιο επικριτικοί με τους εαυτούς τους και τους άλλους, από ότι είναι τα πολύ αποδοτικά άτομα. Ενώ αυτά νιώθουν περηφάνια για τα κατορθώματά τους και υποστηρίζουν τους άλλους, οι τελειομανείς έχουν την τάση να εντοπίζουν μικρά λάθη και ατέλειες στη δουλειά και στον εαυτό τους, όπως κάνουν και για τους άλλους και τη δουλειά αυτών. Επικεντρώνονται σε αυτές τις ατέλειες και δυσκολεύονται να δουν οτιδήποτε άλλο, και είναι ακόμα πιο αποδοκιμαστικοί για τους εαυτούς τους και τους άλλους, όταν πραγματικά υπάρχει αποτυχία. ‘Σπρώχνω ή Τραβώ’: Οι πολύ αποδοτικοί άνθρωποι έχουν την τάση να ‘ωθούνται’ προς τους στόχους τους από μια επιθυμία να τους πραγματοποιήσουνε, και είναι ευχαριστημένοι με οποιοδήποτε βήμα γίνει προς αυτή την κατεύθυνση. Οι τελειομανείς, από την άλλη, έχουν την τάση να ‘σπρώχνονται’ προς τους στόχους τους από φόβο μήπως και δεν τους φτάσουν, και θεωρούν αποτυχία οτιδήποτε λιγότερο από έναν απόλυτα επιτυχημένο στόχο. Μη Ρεαλιστικά Κριτήρια: Δυστυχώς, οι στόχοι ενός τελειομανούς δεν είναι μερικές φορές ούτε καν ρεαλιστικοί. Ενώ οι υψηλά αποδοτικοί άνθρωποι μπορούν να βάλουν υψηλούς στόχους, απολαμβάνοντας ίσως τη διαδικασία να προχωρούν λίγο παραπέρα αφού έχουν κατακτήσει το στόχο τους, οι τελειομανείς συχνά θέτουν στόχους μη εφικτούς. Για αυτό το λόγο, οι υψηλά αποδοτικοί άνθρωποι όχι μόνο είναι πιο ευτυχείς, αλλά και πιο επιτυχείς στην επίτευξη των στόχων τους. Εστίαση στο Αποτέλεσμα: Οι υψηλά αποδοτικοί άνθρωποι μπορούν να ευχαριστηθούν τη διαδικασία της προσπάθειας επίτευξης ενός στόχου, το ίδιο ή και περισσότερο από την ίδια την κατάκτησή του. Αντιθέτως, οι τελειομανείς βλέπουν το στόχο και τίποτα άλλο. Ενδιαφέρονται τόσο πολύ να φτάσουν τον στόχο τους και να αποφύγουν την τρομερή αποτυχία, που δεν μπορούν να ευχαριστηθούν τη διαδικασία της προσπάθειας. Κατάθλιψη Εξαιτίας μη Κατακτημένων Στόχων: Οι τελειομανείς είναι πολύ λιγότερο ευτυχισμένοι και καλόβολοι, σε σχέση με τους υψηλά αποδοτικούς ανθρώπους. Ενώ οι υψηλά αποδοτικοί άνθρωποι μπορούν να επανέλθουν σχετικά εύκολα από μια απογοήτευση, οι τελειομανείς έχουν την τάση να κατηγορούν όλο και περισσότερο τον εαυτό τους και να γεμίζουν με αρνητικά συναισθήματα, όταν οι υψηλές προσδοκίες τους δεν υλοποιούνται. Αυτό οδηγεί στον… Φόβο της Αποτυχίας: Οι τελειομανείς φοβούνται επίσης πολύ περισσότερο την αποτυχία από τους υψηλά αποδοτικούς ανθρώπους. Επειδή επενδύουν τόσο πολύ στο αποτέλεσμα και απογοητεύονται τόσο πολύ από οτιδήποτε είναι λιγότερο από την τελειότητα, η αποτυχία γίνεται μια τρομαχτική προοπτική. Και, επειδή οτιδήποτε λιγότερο από την τελειότητα θεωρείται ‘αποτυχία’, αυτό μπορεί να οδηγήσει στην… Αναβλητικότητα: Φαίνεται παράδοξο ότι οι τελειομανείς μπορεί να έχουν προδιάθεση να αναβάλουν, τη στιγμή που αυτό το χαρακτηριστικό είναι καταστροφικό για την παραγωγικότητα, αλλά πράγματι η τελειομανία και η αναβλητικότητα φαίνεται να πηγαίνουν χέρι-χέρι. Αυτό συμβαίνει γιατί, καθώς φοβούνται την αποτυχία, συχνά οι τελειομανείς ανησυχούν τόσο πολύ μήπως και κάνουν κάτι ατελώς, που ακινητοποιούνται και αποτυγχάνουν να κάνουν το οτιδήποτε! Αυτό οδηγεί σε περαιτέρω συναισθήματα αποτυχίας, και έτσι διαιωνίζεται ένας φαύλος κύκλος. Αμυντικότητα: Επειδή μια επίδοση κατώτερη του τέλειου είναι τόσο επώδυνη και τρομαχτική για τους τελειομανείς, τείνουν να κάνουν εποικοδομητική κριτική αμυντικά, ενώ οι υψηλά αποδοτικοί άνθρωποι μπορεί να δουν την κριτική ως χρήσιμη πληροφορία για βελτίωση της μελλοντικής του απόδοσης. Χαμηλή Αυτοεκτίμηση: Οι υψηλά αποδοτικοί άνθρωποι έχουν την τάση να έχουν εξίσου υψηλή αυτοεκτίμηση, όχι όμως και οι τελειομανείς. Αυτοί έχουν την τάση να κάνουν πολλή αυτοκριτική, να είναι δυστυχισμένοι και να υποφέρουν από χαμηλή αυτοεκτίμηση. Μπορεί επίσης να είναι μοναχικοί ή απομονωμένοι, καθώς η κριτική τους φύση και η αυστηρότητα, κάνουν τους άλλους να απομακρύνονται. Αυτό οδηγεί σε ακόμα πιο χαμηλή αυτοεκτίμηση. Αν δείτε κάποια από αυτά τα χαρακτηριστικά τελειομανίας σε εσάς, μην απογοητευτείτε. Αναγνωρίζοντας ότι μια αλλαγή είναι απαραίτητη, είναι το πρώτο βήμα για τη δημιουργία μιας πιο καλόβολης ζωής, την επίτευξη της εσωτερικής γαλήνης, την συνειδητοποίηση ότι η πραγματική επιτυχία έρχεται όταν ξεπεραστεί η τελειομανία και ότι το ‘σχεδόν τέλειο’ είναι εξίσου πολύ καλό!