Ανθρώπινοι χαρακτήρες- Ανθρώπινη ταυτότητα

Η ανάλυση του βάθους της ψυχοσύνθεσής μας ξεκίνησε από τα αρχαία χρόνια. Η εξέλιξη της επιστήμης και της τεχνολογίας ασφαλώς και επηρέασαν τον χαρακτήρα και τη συμπεριφορά μας. Η ψυχολογία του βάθους έχει ασχοληθεί με τους διάφορους χαρακτήρες των ανθρώπων. Από τα αρχαία χρόνια οι σοφοί ερευνούσαν τον ψυχικό κόσμο των ανθρώπων. Ο Θεόφραστος, ο Διογένης, ο Αριστοτέλης και πολλοί άλλοι σκιαγράφησαν την ανθρώπινη συμπεριφορά. Στα νεότερα χρόνια, η ψυχολογία γνώρισε μεγάλη εξελικτική πορεία και καθιερώθηκε ως μια ξεχωριστή επιστήμη με πολλές προεκτάσεις. Ο Άντλερ είχε πει κάποτε ότι «ο χαρακτήρας είναι η ψυχική τοποθέτηση, ο τρόπος που ένας άνθρωπος αντιμετωπίζει το περιβάλλον του». Ο Φρόιντ, ο Γιουγκ, ο Έριχ Φρομ έδωσαν με τα έργα τους μια νέα διάσταση στην ψυχική ισορροπία του σύγχρονου ανθρώπου. Οι ανθρώπινοι χαρακτήρες διαιρούνται σε διάφορες κατηγορίες. Ωστόσο, κάθε άνθρωπος έχει τις δικές του ιδιαιτερότητες. Το κοινωνικό συναίσθημα Ο Άλφρεντ Άντλερ έχει εξετάσει σε βάθος την ανθρώπινη ψυχή, ξεκινώντας από την παιδική ηλικία και καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα ερευνών με χρήσιμα και σπουδαία συμπεράσματα. Στο έργο του για τους χαρακτήρες σημειώνει τα εξής: «Στη διαμόρφωση του χαρακτήρα, εκτός από την τάση για δύναμη, κι ένα άλλο στοιχείο παίζει σπουδαιότατο ρόλο. Πρόκειται για το κοινωνικό συναίσθημα. Όπως και η τάση επιβολής, το κοινωνικό συναίσθημα εμφανίζεται με τις πρώτες ψυχικές κινήσεις του παιδιού, εκφραζόμενο κυρίως με εκδηλώσεις τρυφερότητας με την προσπάθεια δημιουργίας επαφών (...) Το ύψος του κοινωνικού συναισθήματος φαίνεται σε όλες τις εκδηλώσεις του ανθρώπου. Εκφράζεται πρώτα-πρώτα, εξωτερικά, με τον τρόπο που κοιτάζουμε έναν άνθρωπο, πώς θα του δώσουμε το χέρι, πώς θα του μιλήσουμε. Καμιά φορά, τελείως ασυνείδητα, καθορίζουμε τη δική μας στάση από τη συμπεριφορά ενός άλλου ανθρώπου. Οι σχέσεις των ανθρώπων Όταν επιχειρεί κάποιος να μελετήσει τους χαρακτήρες των ανθρώπων, πρέπει πάνω απ’ όλα να έχει σαφή εικόνα όσον αφορά τις ανθρώπινες σχέσεις. Κι αυτές οι σχέσεις, ας μην ξεχνάμε, μεταβάλλονται ανάλογα με τον τρόπο ζωής. Το κοινωνικό συναίσθημα υπήρξε το Α και το Ω στην ανθρώπινη ορθοφροσύνη. «Δεν υπάρχει στην ιστορία του πολιτισμού», γράφει ο Άντλερ, «καμιά περίπτωση ανθρώπινης ζωής που να μην ήταν κοινωνική. Οι άνθρωποι ποτέ δεν έζησαν έξω από την κοινωνία». Αυτό άλλωστε είναι μια απόλυτη αλήθεια. Από δω και πέρα, ο χαρακτήρας του κάθε ανθρώπου θα εξαρτηθεί από τον τρόπο που μεγαλώνει κάποιος, από το περιβάλλον και κυρίως από τις σχέσεις και συναναστροφές του. Ατομικά όρια Ο Καρλ Γιουγκ, αυτός που μελέτησε και ανέπτυξε την ψυχολογία του ασυνείδητου, σημειώνει αρκετά εύστοχα στο βιβλίο του «Αναλυτική ψυχολογία»: «Η αισιοδοξία κάνει έναν άνθρωπο φαντασμένο, ενώ η απαισιοδοξία κάνει έναν άλλο υπερβολικά ανήσυχο και κακόκεφο (...) Τα όρια της υπεροψίας ενός και της αθυμίας του άλλου συμμετέχουν σε μια κοινή αβεβαιότητα. Του ενός είναι υπερβολικά εκτεταμένα και του άλλου υπερβολικά συνεσταλμένα. Τα ατομικά τους όρια έχουν κατά κάποιον τρόπο εξαλειφθεί. Αν τώρα λάβουμε υπ' όψιν μας το γεγονός ότι, σαν αποτέλεσμα ψυχικού συμψηφισμού, η μεγάλη ταπεινοφροσύνη βρίσκεται πολύ κοντά στην υπερηφάνεια, και ότι «η περηφάνια προηγείται της πτώσης», μπορούμε εύκολα να ανακαλύψουμε πίσω από την υπεροψία ορισμένα χαρακτηριστικά ενός αγχώδους συναισθήματος κατωτερότητας». Ο Καρλ Γιουγκ, στο σημείο αυτό, αποκαλύπτει τις αιώνιες αντιθέσεις της ψυχικής βούλησης, ενώ ταυτόχρονα υπογραμμίζει τις νευρωτικές αντιφάσεις, ώστε να δώσει τελικά το συμπέρασμα και την εκτίμηση της σωστής ψυχολογικής έρευνας. Η Ομολογία του Θεόφραστου Ο Θεόφραστος γεννήθηκε το 370 π.Χ. και υπήρξε φιλόσοφος και βοτανολόγος. Καταγόταν από τη Λέσβο και ανήκε στη σχολή του Αριστοτέλη. Μετά τον θάνατο του δασκάλου του, ο Θεόφραστος συνέχισε το έργο του Αριστοτέλη με μεγάλη επιτυχία. Έγραψε περίπου 220 έργα, αλλά σώζονται οι «Χαρακτήρες» και η Βοτανολογία. Στο έργο του «Χαρακτήρες» σκιαγραφεί και αναλύει σε βάθος 30 τύπους ανθρώπων. Από τον πρόλογο αυτό, διαβάζουμε ένα μικρό απόσπασμα: «Πολλές φορές απόρησα στο παρελθόν και ίσως δε θα πάψω να απορώ, κάθε φορά που στρέφω τη σκέψη μου στο εξής ζήτημα: για ποιο λόγο τέλος πάντων, και ενώ όλη η Ελλάδα κείται κάτω από τον ίδιο ουρανό και όλοι οι Έλληνες ανατρέφονται με τον ίδιο τρόπο, συμβαίνει σε μας να μη διαθέτουμε την ίδια συγκρότηση στους χαρακτήρες μας. Γιατί εγώ, Πολυκλή, πολύ καιρό τώρα μελετώντας την ανθρώπινη φύση και έχοντας ζήσει ενενήντα εννέα χρόνια, και έχοντας επιπλέον συναναστραφεί με πολλούς και κάθε είδους χαρακτήρες, και παρατηρήσει πλάι-πλάι, με μεγάλη ακρίβεια και τους αγαθούς και τους φαύλους ανθρώπους, θεώρησα ότι οφείλω να συγγράψω με ποιον τρόπο συμπεριφέρονται και οι δυο αυτές ομάδες ανθρώπων στη ζωή τους». Η ανθρώπινη φύση Στην πορεία του ο άνθρωπος δοκιμάστηκε σε κάθε εποχή και κάθε αιώνα. Η εξέλιξη της επιστήμης και της τεχνολογίας ασφαλώς επηρέασε τον χαρακτήρα και τη συμπεριφορά του. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι τα τελευταία διακόσια χρόνια, ο ανθρώπινος ψυχισμός έχει αλλάξει σε σύγκριση με παλαιότερες εποχές. Ωστόσο, σε γενικές γραμμές, θα λέγαμε ότι οι χαρακτήρες των ανθρώπων, πέρα από την εξέλιξη, έχουν και ένα αμετάβλητο στοιχείο. Η ευτυχία και η δυστυχία συνοδεύουν πάντοτε την ανθρώπινη φύση, σε μια αέναη ροή με αντιθέσεις και αντιφάσεις, όπου η επιστήμη της ψυχολογίας καλείται να δώσει τις δικές της ερμηνευτικές αλήθειες.